We duiken in de geschiedenis van een van de meest tot de verbeelding sprekende klassiekers: de Mercedes SL. De tweede generatie Mercedes SL, de Pagode, staat te boek als vrouwelijk, zijn opvolger, R107 oogt daarentegen erg mannelijk. Na een rit met beide MercedesB-klassiekers, allebei als 280 SL, zijn we echter van mening dat de rolverdeling toch anders is dan verwacht.
Dat er in de jaren 60 grote vraagtekens werden gezet bij het design van de Pagode, kun je je tegenwoordig niet voorstellen. We kennen weinig mensen die deze SL-generatie niet oogstrelend vinden. Vandaag de dag kan ontwerper Paul Bracq dan ook tevreden achteroverleunen. “Tijd is de beste rechter”, zegt de inmiddels 83-jarige topontwerper. En de tijd is hem gunstig gezind, want de meeste auto’s die door hem zijn ontworpen, rekenen we inmiddels tot de designiconen uit de twintigste eeuw.
In zijn debuutjaar 1963 noemt de ‘Frankfurter Allgemeine’ zijn Pagode, zoals de SL vanwege zijn tempelvormige hardtop wordt genoemd, echter ‘sierlijk en popperig’. Menig manager zal zich in Stuttgart waarschijnlijk in zijn koffie hebben verslikt. Het journalistische oordeel heeft gevolgen, want als twee jaar later de ontwikkeling van zijn opvolger begint, geven de Daimler-directieleden het designteam ongeacht het verkoopsucces van de Pagode de opdracht om met een gespierder ogend design te komen. Door alle ophef krijgt de Pagode al snel de reputatie een sportwagen voor dames te zijn, mede omdat het elegante lijnenspel met de vele rondingen en de grote hoeveelheid chroom niet aan overdreven machtsvertoon doet. Zo’n auto schreeuwt gewoon om een mooie vrouw achter het stuur met een hoofddoek en een grote zonnebril.
De SL W113 is meer dan een brave cruiser
Toch doe je de W113 schromelijk tekort door hem een brave cruiser te noemen. Hoe betoverend deze auto ook oogt, hij heeft genoeg in huis om ook mannenharten sneller te laten kloppen. Moeiteloos glijdt het stuur met de glimmende claxonring door je vingers. Stuurbevelen worden niet alleen met grote nauwkeurigheid omgezet in richtingveranderingen, maar ook nagenoeg zonder speling. In bochten helt de carrosserie nauwelijks over, waarbij je als bestuurder kunt genieten van de wulpse rondingen in de lange motorkap. Op lange rechte stukken komt de lange voorplecht op sierlijke wijze uit de voeren en de zescilinder verheft zijn stem, de SL schiet over de weg als een elegante speedboot over de golven. Dankzij de lage raamlijn en de rechtopstaande voorruit trekt de wind flink aan je haren en je armen. Bochten zijn geen lastige onderbreking, maar een welkome afwisseling. Het onderstel met zijn grote spoorbreedte weet goed raad met een enthousiaste rijstijl, een balansveer maakt de ouderwetse, van de Heckflosse-modellen overgenomen pendelas minder onvoorspelbaar. De bestuurder kan zich ondertussen onderdompelen in de charme van een tijdperk dat eind 1970, toen ons testexemplaar werd gebouwd, allang voorbij was. Sierlijke verchroomde ringen, zilverkleurige ventilatieroosters, met dik leer beklede stoelen: de ‘Wagen 113’ werd als een van de laatste Mercedessen voor een groot deel met de hand gebouwd.
Pagode is fraai staaltje handwerk
De Pagode dankt zijn aantrekkingskracht dan ook niet alleen aan zijn design en zijn rijkwaliteiten, maar ook aan het gevoel dat je in iets zit wat met bijzonder veel liefde en aandacht in elkaar is gezet. Het dashboard is een indrukwekkend staaltje ambachtelijk handwerk, terwijl de carrosserie solide aanvoelt en weinig last van torsie lijkt te hebben. Overigens kun je de zescilinder wel van zijn stuk brengen door de toerenteller te laten klimmen naar het toerental waarbij het maximale vermogen wordt geleverd. Dan laat de motor je met een rauw geluid weten dat hij daar eigenlijk niet zo van gediend is, terwijl de transmissie met ruwe schakelacties eveneens lijkt te verlangen naar een dame achter het stuur. In zijn opvolger R107, die in plaats van een hydraulische koppeling is uitgerust met een koppelomvormer, wordt in ieder geval een stuk soepeler van verzet (hier eveneens vier versnellingen) gewisseld.
SL generatie R107 is pure massiviteit
Qua kwaliteitsindruk lijkt de R107 er nog een stapje bovenop te willen doen. Echter niet met sierlijke details, maar met pure massiviteit. Waar de Pagode niet alleen vanwege de vorm van zijn hardtop een tempel is, is de R107 een burcht. Ondanks dat ‘zware’ uiterlijk voelt de R107 heel fijnbesnaard aan. De bediening vergt geen krachtsinspanning, maar je voelt wel aan alles dat deze R107 gebouwd lijkt te zijn om atoomoorlogen te overleven. Dat begint al met de dakontgrendeling middels twee massief aanvoelende metalen hendels in het dashboardkastje. Of neem de portieren, die met een solide plof dichtvallen.
De hoogtoerige sportmotor M110 met zijn twee bovenliggende nokkenassen komt in de open tweezitter beter tot zijn recht dan in de zware S-klasse. Toch geeft de R107 in tegenstelling tot de Pagode de voorkeur aan lange doordraaiers in plaats van aan krappe bochten. Het streven naar een maximale soliditeit heeft er helaas toe geleid dat hij ook wat zwaarlijvig aandoet, het voelt een beetje als taxirijden zonder dak.
SL werd definitief een comfortabele tweezitter
Voor een roadster in de oorspronkelijke zin van het woord was de Pagode al te luxueus. Met de R107-generatie werd de SL definitief een auto voor mensen die het zichzelf zo comfortabel mogelijk willen maken – waartoe ook zeker vrouwen behoorden, die voor het elegante uiterlijk van de tweezitter vielen, maar geen concessies wilden doen qua comfort en die misschien wel voor de R107 vielen vanwege de ‘soevereiniteit en mannelijkheid’ die hij volgens oud-coureur Hans Herrmann uitstraalt.
Kritiek is verstomd op R107
Everybody’s darling was de R107 echter ook niet in het begin. De mekkeraars die de Pagode popperig vonden, riepen bij het debuut van de R107 dat het hem aan elegantie ontbrak. Over de ribbels op de flanken en de uit de kluiten gewassen lichtunits waren ze ook al niet te spreken. Inmiddels is alle kritiek verstomd. De tijd heeft zijn oordeel over het design geveld: beide auto’s hebben zonder enige twijfel een plekje verdiend tussen de meest tot de verbeelding sprekende klassiekers ooit. Dat de Pagode mannelijker is dan menigeen denkt en dat de R107 bij nadere beschouwing ook vrouwelijke trekjes blijkt te hebben, maakt de beide Mercedessen alleen maar interessanter.
Technische gegevens Mercedes 280 SL (W113) Mercedes 280 SL (R107)
Motor 6-cil. in lijn (M 130), een bovenliggende nokkenas, twee kleppen per cilinder - 6-cil. in lijn (M 110), twee bovenliggende nokkenassen, twee kleppen per cilinder
Cilinderinhoud 2.778 cc 2.746 cc
Max. vermogen 125 kW/170 pk bij 5.750 tpm 136 kW/185 pk bij 5.800 tpm
Max. koppel 240 Nm bij 4.500 tpm 240 Nm bij 4.500 tpm
Afmetingen (l x b x h) 4,29 x 1,76 x 1,32 m 4,39 x 1,79 x 1,30 m
Wielbasis 2,40 m 2,46 m
Transmissie viertraps automaat viertraps automaat
Aandrijving achterwielen achterwielen
Wielen/banden 6 J x 14 HB/185 HR14 6,5 J x 14/195/70 HR14
Topsnelheid 195 km/h 195 km/h
0-100 km/h 9,0 s 11,0 s
Op zoek naar een klassieke Mercedes SL? De prijzen verschillen nogal per generatie.
Foto's AutoBild Klassik
Mercedes-Benz 280 SL Pagode
