Wie vanaf de jaren 60 de beste Mercedes van allemaal wenste, kocht de 280 SE. Drie generaties lang was dit de ultieme status-Benz. Wij nemen de W108, W116 en W126 onder de loep.
De S-klasse was al nooit een kinderachtige auto, maar die E in de modelnaam van dit model was een statussymbool op zich. Achter die ene letter school immers de term ‘Einspritzer’: dit was de versie met benzine-injectie en dat vertelde de buitenwereld dat jij in de meest vooruitstrevende, sportieve, luxueuze en dus duurste S-klasse van allemaal rondreed. Wat niet wegneemt dat elke incarnatie van de 280 SE een kind van zijn tijd was, een afspiegeling van de economische, politieke en sociale verhoudingen in zijn thuisland. De W108, bijvoorbeeld, kwam halverwege de zestiger jaren uit, toen behoedzame economische groei het motto was – Duitsland zat al middenin het Wirtschaftswunder, maar er moest nog veel gebeuren voordat de jonge Bondsrepubliek de politieke en economische zwaargewicht van Europa zou worden. Pronken met de nieuwe welstand was niet aan de orde; er was werk aan de winkel, de handen moest uit de mouwen.
De S-klasse uit die tijd straalde dezelfde zelfverzekerde bescheidenheid uit; Mercedes noemde de modelserie ‘hoge middenklasse’, maar tussen de regels door las je dat S-klasse wat Mercedes betrof veel meer dan dat betekende. Bij de volgende generatie, de W116, ging die bescheidenheid dan ook subiet het raam uit. In de vroege jaren 70 was Duitsland een serieuze economische grootmacht geworden; het ging de Duitsers ernstig voor de wind (het wirtschaftswunder) en dat mocht iedereen zien. De nieuwe generatie 280 SE was een rijdend successymbool, waarmee captains of industry zich van de eerste oliecrisis (1973) naar de tweede (1979-’80) lieten vervoeren. De economische tegenwind van de vroege jaren 80 was voor Mercedes reden de nieuwe W126 af te slanken en lichter en zuiniger te maken – geheel volgens de toenmalige economische teneur. Van 1979 tot 1991 was het deze S-klasse de Mercedes waarin je het volk kon laten zien dat jij het gemaakt had. En ook nu nog tonen ze alledrie hoe succes er in hun respectievelijke tijdperken volgens Mercedes uit moest zien.
S-klasse W108: geluidsisolatie valt tegen maar alle auto's van toen luidruchtig
Voor de W108 gold: uiterlijk vertoon was niet nodig. Wie zich deze auto kon veroorloven, die had het gemaakt. Toen Mercedes zich zette aan de ontwikkeling van Wagen 108 had het weliswaar de ambitie iets indrukwekkends op de weg te zetten, maar de nieuwe S was nooit bedoeld als revolutionaire auto. Op het gebied van geluidsisolatie bijvoorbeeld valt hij tegen – bij 180 km/h klinkt het alsof je dwars door Tornado Alley dendert op het hoogtepunt van het orkaanseizoen. Niet alleen word je luidkeels op de hoogte gehouden van alles wat er om en onder de auto gebeurt, maar de M-130 zescilinder klinkt ook nog eens als een dweilorkest aan het einde van het feest; je hoort kettingen ratelen, kleppen tikken en de uitlaat ronken – en allemaal nét niet in de maat. Maar eerlijk is eerlijk: vrijwel alle auto’s uit die tijd maakten bakken herrie en vergeleken met zijn tijdgenoten is de W108 een stille auto. Sowieso stil genoeg om het veeleisende koperspubliek het gevoel te geven dat het in iets bijzonders reed.
Visueel werd dat ondersteund door een overdaad aan chroom aan de buitenkant en een ietwat barok aandoend interieur met veel écht hout, dikke tapijten op de vloer en de zijwanden. Dit is duidelijk materiaal voor directeuren. Ook als het om de rijbeleving gaat, mits je die kunt zien in de context van z’n tijd. Deze S voelt als oma’s zachte sofa, waarop je soepel over de weg glijdt. Je rijdt deze auto ook dan ook met een beschaafde gasvoet, genietend van Norwegian Wood van de Beatles, in oorstrelend mono geserveerd door de luidspreker van de standaardradio. De W108 houdt niet van wilde acties, al was het alleen maar omdat de de automaat dan nogal nukkig en met iets te harde klappen gaat reageren. En als je deze sixties-S toch stevig wilt aanpakken, dan moet je weten wat je doet. Als deze 280 SE te hard een bocht wordt ingejaagd, dan zul je stevig aan het werk moeten om de reactie van de pendelassen tegen te gaan – en dat betekent flink hoepelen aan het enorme stuurwiel om de heftige overstuurreactie tegen te gaan.
| Dit is een S voor liefhebbers van rijden oude stijl; de W108 laat je exact weten wat er allemaal onder de motorkap gebeurt en accentueert dat met een helder verslag van wat er in de buitenwereld gaande is. De W108 is als een chique, mechanisch uurwerk vergeleken met het digitale uurwerk van een generatie later. Doe je rustig aan, dan is dit een vriendelijke, stijlvolle lobbes die je in ouderwets comfort van A naar B vervoert. |
Specificaties
Motor zescilinder, in lengte voorin
Inhoud 2.778 cc
Vermogen 118kW (160 pk) bij 5.500t/min
Koppel 240 Nm bij 4.250/min
Acceleratie 0-100 km/h 11,2s
Topsnelheid 185 km/h
Transmissie vierbak, automaat
Aandrijving achterwielen
Remmenv/a schijven/schijven
Bandenmaat testauto 195/70 R 14T
Verbruik (fabrieksopgave) ca. 12,3 l/100 km
S-klasse W116: volgens autojournalisten toen de beste auto ter wereld
Autojournalisten dweepten met de W116, die ze bijna unaniem tot de beste auto ter wereld bombardeerden. Zelfs kaal was hij peperduur, maar dat stond zijn succes niet in de weg. De briefing voor de ingenieurs die in de herfst van 1966 de opdracht kregen de W116 te ontwikkelen liet aan duidelijkheid weinig te wensen over: de nieuwe S-klasse moest groter, representatiever, comfortabeler, vooruitstrevender en veiliger worden dan zijn voorganger. Die was destijds nog in de kracht van zijn leven, dus de opdracht was een forse uitdaging. Maar de ontwikkelaars kregen voor het eerst hulp van computerontwerptechnologie en mede daardoor kreeg de Mercedes-directie waar ze om had gevraagd.
Toen de nieuwe S in 1972 werd gepresenteerd, werd de limousine alom geroemd als beste auto ter wereld. En dat aura van perfectie voel je vandaag de dag nog; ons testexemplaar, een late 280 SE uit augustus 1979, voelt en rijdt zo solide, zo feilloos, dat je je afvraagt: is er na die tijd eigenlijk nog wel vooruitgang geboekt op technisch gebied? Het antwoord: ja en nee. Wil je rustig, fluisterstil en soepel over ’s werelds wegen glijden, dan kun je ook nu nog amper een betere auto vinden dan deze. Vrijwel niets strijkt een pokdalig wegdek zo glad als het onderstel van deze S; nog altijd is het weggedrag van deze W116 een maatstaf waar menige autofabrikant de tanden op stuk bijt.
Wil je meer actie, dan stelt de grote Benz echter teleur. Geen wonder: hij is groot en zwaar, goedmoedig van karakter, maar zonder ook maar een spoortje van sportiviteit. De destijds kersverse M110 zes-in-lijn met dubbele bovenliggende nokkenassen past bij de degelijke S als een Ferrari-motor bij een shovel op rupsbanden. Onder de 4.500 tpm is de krachtbron vooral stil, maar veel pit zit er niet in. Geef je gas, dan wordt de zescilinder wakker, krijg je een lekkerder soundtrack en voel je de kracht die voorradig is – ga je tot het gaatje, maakt het bezadigde brommen zelfs plaats voor een mooi metalig gekrijs. Maar ook dan gooit de schakelluie viertraps automaat roet in het eten. Dit is en wordt geen sportman. Maar de S is dan ook bedoeld om te reizen, niet om te racen.
| Wil je onder alle omstandigheden comfortabel cruisen en heb je geen behoefte aan woest bochtenwerk, dan is deze competente krachtpatser een van de beste auto’s die je ook nu nog kunt krijgen. Deze grote Benz is nog net zo indrukwekkend als 42 jaar geleden, mede dankzij zijn vorstelijke formaat en de vele strekkende meters chroom en hout. |
Specificaties
Motor zescilinder, in lengte voorin
Inhoud 2.746 cc
Vermogen 136 kW (185 pk) bij t/min
Koppel 240 Nm bij 4.500 t/min
Acceleratie 0-100 km/h 11,3s
Topsnelheid 195 km/h
Transmissie vierbak, automaat
Aandrijving achterwielen
Remmenv/a schijven/schijven
Bandenmaat testauto 195/70 R 14H
Verbruik (fabrieksopgave) ca. 12,5 l/100 km
Geluidsniveau bij langsrijden 73 dB(A)
S-klasse W126: veel duurder dan voorganger waarvan hij veel overnam
Eleganter, zuiniger en vooral heel veel duurder dan zijn voorganger. Was de 280 SE zoals die vanaf 1979 verkrijgbaar was zijn forse aanschafprijs waard? Tussen de W116 en de W126 van zeven jaar later zit minder verschil dan tussen de eerdere twee modellen. Geen wonder: hoe verbeter je immers de beste auto ter wereld? Wat Mercedes betreft is het antwoord: niet. Doelgericht bijslijpen was het antwoord en dat is dus wat de technici in Stuttgart deden. De basis van de nieuweling was nagenoeg ongewijzigd overgenomen van de W116; de opvolger kreeg dezelfde motor en hetzelfde onderstel. Alleen de carrosserie werd onderhanden genomen.
Gemaakt van een nieuwe, lichtere metaallegering met exotische metaalsoorten verloor de S 50 kilo aan gewicht ten opzichte van zijn voorganger. Bovendien was de koets aerodynamischer, waardoor Mercedes de jongste generatie 280 SE kon presenteren als een zuiniger auto die geheel paste in de periode na de oliecrisis van 1973. Exotisch metaal of niet, je merkt in de W126 nauwelijks verschil met zijn voorganger – in de positieve zin des woords. Deze Benz glijdt net zo onverzettelijk over de weg als zijn voorvader, hoewel hij wel degelijk beter, scherper reageert op de input van de bestuurder. Het lijkt wel alsof hij iets sportiever is! De motor klinkt daarentegen wat verder weg, doordat Mercedes een extra tussenschot in de motorruimte plaatste om het geluid van de zescilinder in te dammen. Dat maakt de rijervaring des te comfortabeler; je hoort het geraas van het blok bij hogere toeren amper meer, de uitlaatherrie is afgenomen en het windgeruis rond de carrosserie is dankzij de glooiender vorm van de W126 veel minder hoorbaar dan in de W116.
In het interieur wordt de vooruitgang zichtbaar door de nieuwe zakelijkheid van het dashboard en de nieuwe verhouding waarin materialen zijn gebruikt. Massief hout heeft bijvoorbeeld plaatsgemaakt voor (kwetsbaarder) fineer, chroomaccenten zijn tot het minimum beperkt. De stoelen bieden echter veel meer zijdelingse steun en de tapijten zijn van luxueus velours.
| De W 126 is een relatief kleine stap voorwaarts ten opzichte van zijn voorganger, maar de Mercedes-koper van weleer zal dat heel anders hebben ervaren. Dankzij talloze detailverbeteringen maakte Mercedes van dit model een veel betere auto die vooral veel lekkerder reed. Hij is stiller, sneller en ligt beter op de weg en dankzij die betere stoelen geniet je daar nóg meer van. |
Specificaties
Motor zescilinder, in lengte voorin
Vermogen 136 kW (185 pk) bij 5.800 t/min
Koppel 240 Nm bij 4.500 t/min 240/4.500
Acceleratie 0-100 km/h 10,8s
Topsnelheid 205 km/h
Transmissie vierbak, automaat
Aandrijving achterwielen
Remmenv/a schijven/schijven
Bandenmaat testauto 195/70 R 14V
Verbruik (fabrieksopgave) ca. 11,8 l/100 km
Geluidsniveau bij langsrijden 74 dB(A)
Natuurlijk wint de jongste generatie van de S-klasse deze test – zou je denken. Maar nee. Zo gemakkelijk komen we er niet vanaf. Het is namelijk maar net hoe je zo’n S bekijkt.
Kijk je puur naar de keiharde meetresultaten, dan wint natuurlijk de W126. Die is de lichtste, snelste en zuinigste. Maar daarmee doen we de andere twee ernstig tekort. Vandaar dat we in onze puntentelling de generatiefactor hebben verdisconteerd. Want een klassieker beoordeel je nu eenmaal niet eerlijk als je alleen naar de harde cijfers kijkt. En dan blijkt dat de jongste auto niet altijd automatisch hoeft te winnen.
1: Funfactor. Het moge duidelijk zijn dat de W108 geen auto is waarmee je snelle sprintjes trekt en in hoog tempo bochten rondt. De lol van dit oudje zit hem in zijn stijlvolle interieur en het vorstelijke rijgedrag als je hoepelend aan het enorme stuurwiel (diameter 43 cm!) rustig van A naar B kruist, begeleid door de ouderwets symfonische klanken van de zescilinder. Van zijn opvolgers voelt de W116 duidelijk aan als de zwaargewicht, terwijl de W126 lichtvoetiger overkomt. Beide S-klassen zijn desondanks comfortabel, stil en elegante reisgenoten.
2: Binnenkant. De W108 voelt binnenin aan als de serre van een oud, groot landhuis. De chique houtaccenten die zelfs op de portieren te vinden zijn geven deze zitkamer op wielen een nobel voorkomen, al voelen de zittingen van de ietwat krap bemeten stoelen aan als trampolines. De W126 oogt vanbinnen minder opulent, maar in deze nieuwe zakelijkheid heb je niettemin het gevoel dat je hier weken kunt doorbrengen; je zit ruim, de stoelen bieden prima steun en voelen precies goed. De W116 zit er qua mix van comfort en stijl precies tussenin. Dat is nou evolutie.
3:Buitenkant. De met chroom behangen W108 is de meest oogstrelende S van deze drie, terwijl zijn opvolger de dominante competentie uitstraalt die de S-klasse sindsdien altijd heeft gekenmerkt. De modernere, strakker gesneden W126 voelt vergeleken daarmee eigenlijk nog iets te ‘gewoon’; je komt ‘m nog te vaak tegen om hem te kunnen zien als de stijlicoon die hij is.
Op zoek naar een oude S-klasse, kijk hier naar het riante aanbod S-klasses in ons klassiekeraanbod. Dat er daarin zo veel te vinden zijn zegt ook wel iets over de kwaliteit van de oudere Mercedessen.
