Mercedes-Benz is ervan overtuigd dat veel automobilisten soms wel even klaar zijn met het bedienen van hun auto. Op dat moment zien zij liever dat de auto het rijden volledig overneemt. Daarom introduceert ook Mercedes nu, in navolging van Tesla, een volledig zelfrijdend systeem.
"Veel van onze klanten willen dit’’, is de stellige overtuiging van chef-ingenieur Thomas Schwab, die de ontwikkeling van deze systemen bij Mercedes-Benz leidt. "Wij geven ze hiermee de tijd om onderweg andere dingen te gaan doen dan de auto besturen. We merken dat vooral ook de jongere generaties dit heel graag willen. Zij houden zich liever bezig met de digitale wereld, zoals social media, Netflix of YouTube, dan met het bedienen van een auto. Bovendien zijn jongere automobilisten ook gefascineerd door de technologie die dit mogelijk maakt.’’
Mercedes-Benz introduceert de nieuwe technologie nog dit jaar in de VS en enkele Duitse steden, voor een beperkt aantal klanten. In de loop van volgend jaar zullen veel meer Mercedes-rijders in andere delen van de wereld, en ook in Nederland, het beschikbaar krijgen. De betreffende Mercedes-modellen worden later bekendgemaakt. Ook over de eventuele kosten wil de autofabrikant nog niets zeggen. Waarschijnlijk wordt gekozen voor een abonnementsvorm, net als bij Tesla, dat er 99 euro per maand voor rekent.
27 Sensoren
In China heeft Mercedes al enige ervaring met de nieuwe technologie in de CLA. Het systeem gebruikt 27 sensoren: tien camera's, vijf radars en 12 ultrasone sensoren (bekend van de parkeerpiepers). Het brein bestaat uit het eigen computerbesturingssysteem van Mercedes (MBOS), in combinatie met de enorme rekenkracht van NVIDIA-chips.
Op snelwegen hoeft de automobilist straks bij snelheden tot 130 km/u zijn handen niet meer aan het stuur te houden. De auto neemt de volledige bediening over en remt of geeft gas als dat nodig is. Ook kiest hij zelf de beste rijstrook om de vaart erin te houden. Mercedes noemt deze functie Hands-Free Highway Assist.
Zodra je de snelweg verlaat, moet je nog wél af en toe een hand aan het stuur houden, om de auto te laten weten dat je alert bent en in staat om in te grijpen, zodra dat nodig is. Dit systeem, genaamd MB Drive Assist Pro, stel je met een druk op de knop op het stuur in en neemt het werk over tot je de in de navigatie ingevoerde eindbestemming hebt bereikt.
Rijprofiel
Mercedes denkt nog na over een keuzemenu voor het gewenste rijprofiel. Wil je een comfortabele en ontspannen rijstijl, of wil je juist een sportief rijgedrag van jouw auto? Daar kan de software zich in de verdere toekomst wellicht bij aanpassen. ,,Kunstmatige Intelligentie, oftewel AI, speelt een heel belangrijke rol bij deze systemen. Bij het programmeren en ook bij het zelflerende karakter ervan. Bovendien kan AI de ervaringen van klanten voor ons samenvatten en er conclusies uit trekken. Via de enorme hoeveelheid data die onze auto’s verzamelen, komen we te weten hoe klanten het ervaren’’, zegt Jörg Burzer, die als Chief Technology Officer (CTO) en lid van de raad van bestuur van Mercedes-Benz verantwoordelijk is voor techniek en ontwikkeling.
Primeur
Tesla had begin dit jaar dus al de primeur van de volledig zelfrijdende auto, maar Mercedes zegt het anders en vooral beter én veiliger te gaan doen. Allereerst omdat Mercedes niet alleen met camera’s werkt, maar ook met radars. Toch klinkt het niet zo voortvarend dat je in een Mercedes buiten de snelweg nog steeds af en toe een hand aan het stuur moet houden, terwijl dat in een zelfrijdende Tesla niet hoeft.
Jörg Burzer: "In principe zou je ook bij ons de handen van het stuur kunnen houden. Maar veiligheid zit bij Mercedes in het dna en is voor ons extreem belangrijk. Wij denken dat onze klanten dit sneller en eerder zullen accepteren als we het pas introduceren nadat de autoriteiten de officiële toestemming hebben gegeven voor deze technologie. Dat is nu nog niet het geval."
"Dat Tesla het desondanks wel aanbiedt, is het gevolg van een uitzondering op de regelgeving die zij per land hebben aangevraagd. Wij willen geen uitzonderingen per land, maar gewoon de wet- en regelgeving voor de gehele Europese Unie volgen. Bovendien is het verschil met Tesla niet zo groot. Het stuur in onze auto’s moet alleen af en toe een hand voelen.’’
Dat klopt, maar in de praktijk leidt het toch tot een andere ervaring, merken we bij testritten in het verkeer in en om San Francisco. Bij Tesla voer je simpelweg je bestemming in de navigatie in en verder doet de auto alles zelf, of je nu op de snelweg rijdt of binnen de bebouwde kom. Bij Mercedes krijg je vaker het signaal dat je wel of juist niet volledig geautomatiseerd kunt rijden. Pictogrammen in het instrumentarium maken duidelijk wat er op dat moment en op die locatie beschikbaar is.
Ontspannen
Lange ritten op de snelweg kun je inderdaad aan de auto zelf overlaten. Dat is natuurlijk heel ontspannen, bijvoorbeeld op lange trajecten naar je vakantiebestemming. Maar ga je van de snelweg af, dan is het een ander verhaal.
Op dat moment moet je toch regelmatig het stuur aanraken met een hand, laten weten dat je alert bent. Dit voelt een beetje raar en onwennig, want wanneer wil de auto dat contact voelen? Daarvoor moet je de pictogrammen in de gaten houden. En op het moment dat je het stuur wél volledig in handen houdt, voelt het toch een beetje raar als de auto telkens zelf het stuur beweegt.
Toegegeven, dit is ongetwijfeld een kwestie van gewenning. Bovendien accepteert het systeem altijd als je het heft weer in eigen hand wil nemen. Gas geven, remmen, of sturen: geen enkele keer merk je dat de auto dan tegenstribbelt.
De testrit in San Francisco bewijst dat het rijden in stadsverkeer eigenlijk heel ontspannen gaat. Je kunt best langdurig je handen van het stuur houden, net als bij Tesla, al is dat niet de bedoeling. Er geldt een maximumtijd voor ‘handenvrij’, maar die blijkt minder streng dan verwacht.
Ook brandstofauto’s
Jörg Burzer: "Wij zijn er erg trots op dat wij waarschijnlijk de eerste fabrikant zijn die zonder aanspraak hoeven te maken op een uitzondering, voldoet aan de eisen die de autoriteiten stellen. Bovendien zijn wij vooralsnog de enige fabrikant die zo’n systeem beschikbaar stelt voor elektrische én brandstofauto’s.’’
Waarschijnlijk, want ook BMW staat in de startblokken om spoedig een soortgelijk systeem te introduceren. En dan zijn er nog de vele Chinese automerken die óók al deze technologie in huis hebben. Die hebben er al veel ervaring mee in hun thuisland, dat het zal een kleine stap zijn om deze straks ook in Europa te introduceren.
Hoe dan ook, Tesla had dit jaar de primeur en gaat dus de geschiedenisboeken in als eerste autofabrikant die zijn auto’s volledig zelfrijdend maakt. Al wijst ook die fabrikant erop dat je nog altijd alert moet blijven en moet kunnen ingrijpen zodra dat nodig is. Het is de reden waarom Tesla onlangs gedwongen werd de naam te wijzigen. Full-Self Driving (FSD, Volledig Zelfrijdend) heet nu Tesla Assisted Driving (TAD, Tesla Geassisteerd Rijden). De Duitse minister van verkeer drong daarop aan, na een poging van Tesla om het systeem ook in Duitsland geautoriseerd te krijgen.
Kwetsbaar
In gesprek met de ontwikkelingsingenieurs van Mercedes merk je dat zij onder de indruk zijn van de manier waarop Tesla dit jaar vriend en vijand heeft verrast. Zij zeggen er veel respect voor te hebben, maar wijzen ook op de kwetsbaarheid van de technologie die hun concurrent gebruikt.
Die kwetsbaarheid schuilt volgens hen vooral in de beperking van een systeem dat zich voornamelijk op camera’s baseert. Zonder radar neem je risico’s, luidt de belangrijkste kritiek.
Om dat te bewijzen heeft Mercedes op een verlaten luchtmachtbasis bij San Francisco een proefopstelling gemaakt. Een Mercedes GLS rijdt met zo’n 50 km/u door een geënsceneerde straat, waarlangs auto’s geparkeerd staan. Het is een situatie die in stadsverkeer vaak voorkomt. Plotseling steekt er tussen twee van de geparkeerde auto’s een kind over, dat de bestuurder onmogelijk ziet aankomen. Maar de Mercedes GLS wel. Hij maakt een noodstop en het kind, in dit geval een dummy, blijft ongedeerd.
Hoe kan het dat de bestuurder het kind niet zag en de auto wel? Dat is de kracht van de radar, leggen de ingenieurs uit. De radargolven bewegen zich zelfs onder geparkeerde auto’s door. En daardoor wordt zo’n kind tijdig waargenomen, omdat de radar ‘ziet’ dat het beweegt. Met alleen camera’s red je dit niet, is de stellige overtuiging van de ingenieurs. Natuurlijk, die leveren haarscherpe beelden en verrichten goed werk. Maar bijvoorbeeld ook in dichte mist laten ze het afweten, terwijl radar dan nog wel goed functioneert.
Laser
Lidar (Light Detection And Ranging, oftewel laser-radar) gaat nog een stap verder en is daarom onvermijdelijk om helemaal afscheid te kunnen nemen van de menselijke bestuurder, meent Mercedes. Want lidar schetst een zeer gedetailleerd beeld van de omgeving, dankzij ontelbare laserstralen die, eenmaal teruggekaatst, minutieus de omgeving in beeld brengen. Alleen lidar kan ook de dimensies van een object in beeld brengen, dankzij de 3D-tekening die hij ervan maakt. Daar kan geen andere sensor tegenop.
Hoe camera’s het mis kunnen hebben, bleek al in 2016 in Florida, toen een zelfrijdende Tesla Model S op een witte vrachtauto botste. De camera van de ‘Autopilot’ (een uitgebreide versie van adaptive cruise-control) zag de oplegger niet, waarschijnlijk mede het gevolg van de laagstaande zon. De bestuurder kwam hierbij om het leven. In 2018 klapte een Tesla met bijna 100 kilometer per uur tegen een stilstaande brandweerwagen in de Amerikaanse staat Utah. Ook de bestuurder daarvan had de Autopilot aan staan en het stuur uit handen gegeven.
Voorzichtig
Mercedes zegt zich dit soort ongevallen niet te kunnen permitteren en is daarom veel voorzichtiger met het introduceren van de nieuwe technologie. De zelfrijdende Tesla’s maken inderdaad af en toe nog steeds foutjes, zo bleek uit tests dit jaar. Zo reed een Tesla tijdens een test van AutoWeek een Amsterdamse straat in die verboden was voor auto’s.
Maar toch, ook bij Mercedes gaat nog niet alles perfect. Zo bleef onze testauto, een Mercedes GLC, in San Francisco dicht achter een auto staan waarvan de bestuurder met zijn achteruitrijlampen duidelijk aangaf dat hij achterwaarts wilde inparkeren. De test-Mercedes gaf hem daar niet de ruimte voor en wilde blijkbaar rustig afwachten tot de auto weer vooruit zou gaan rijden.
Slim is dan weer wel de manier waarop de Mercedes reageert op een drukke kruising waar het nauwelijks lijkt te lukken om zonder brutaal gedrag over te steken. Dat is een situatie die je in drukke steden, ook in Nederland, vaak tegenkomt. Voor de zelfrijdende auto die zich te allen tijde netjes aan de regels wil houden, is er dan geen doorkomen aan. Je zal dan toch een keer brutaal je voorrang moeten nemen, in plaats van eindeloos te blijven wachten tot er geen auto meer aan komt.
De Mercedes lijkt dit te beseffen en gaat telkens een heel klein stukje naar voren om het overige verkeer duidelijk te maken: ik wil erdoor. En dat werkt, zo blijkt, want op een gegeven moment houdt een kruisende automobilist even in om hem voor te laten.
Achterbank
Het nu te introduceren systeem noemt Mercedes Level 2 Plus Plus, oftewel een zeer geavanceerde vorm daarvan. Die level-cijfers zijn de internationale aanduiding in de ontwikkelingsniveaus van zelfrijdende auto’s. Het volgende niveau van autonoom rijden, Level 3, kan alleen worden bereikt met lidars. Mercedes is van plan dat binnen drie jaar te introduceren. Thomas Schwab: „Maar het is nog de vraag of de klant Level 3 wil of liever meteen door wil naar Level 4. Dat is namelijk het niveau waarop de bestuurder daadwerkelijk op de achterbank kan gaan zitten, of zelfs helemaal niet maar in de auto aanwezig hoeft te zijn.’’
Butzer: "Voor Level 3 hebben we echt geen jaren meer nodig. Zodra de goedkeuring er is, zijn wij er klaar voor. Want ook met lidar hebben we al veel ervaring opgedaan. Maar bij de beslissing om deze systemen te introduceren gaat het ons niet alleen om regelgeving. We willen vooral ook zien hoe de klant het accepteert, hoe die het wil hebben en wanneer die tevreden is. Moet het systeem wat terughoudend en voorzichtig zijn, of wil de klant het graag toepassen bij topsnelheid?
"Iedere keer als je ergens de eerste mee bent, is het de vraag hoe de consument het zal ervaren. Dat weten we niet en moeten we altijd afwachten. Het enige verschil met vorige innovaties is dat we de software nu op elk gewenst moment op afstand kunnen wijzigen of verbeteren. Zonder dat de klant naar de dealer hoeft. In het verleden moest je bij elke innovatie met de hardware aan de slag.’’
San Francisco heeft er al veel ervaring mee
Het is geen toeval dat Mercedes-Benz zijn nieuwste zelfrijdende systemen juist in San Francisco wilde demonstreren. Dit is een van de steden die al jaren voorop lopen bij de ontwikkeling van zelfrijdende auto’s. In de Californische stad rijden de robotaxi’s van Google-bedrijf Waymo, maar ook van Zoox, af en aan. De taxichauffeur ontbreekt, de auto’s doen alles zelf. En je bestelt ze simpelweg via een app.
Maar zij hebben nog wel handicaps. Zo dragen zij op hun dak allerlei apparatuur met zich mee om het zelfrijden mogelijk te maken. Dat maakt ze duur, reken op ruim een half miljoen euro per auto. Ze hebben voor hun navigatie ook dure HD-kaarten met extreem hoge resolutie nodig. En zij baseren zich op data die gedurende lange tijd in hun werkomgeving zijn verzameld. Het gevolg van deze handicaps? Komen ze buiten hun vaste werkgebied, dan houdt het op. Een ritje van San Francisco naar Los Angeles kunnen ze niet bieden.
Daarom mikken de grote autofabrikanten op een heel ander soort zelfrijdende voertuigen, met relatief eenvoudige en goedkope technologie. Dat worden auto’s die wél volledig inzetbaar zijn voor dagelijks gebruik, voor miljarden automobilisten wereldwijd. Dit zijn geen taxi’s, maar gewone gezins- of zakenauto’s zoals die bij veel mensen gewoon voor de deur staan.
"Wij willen geen taxi-onderneming zijn. In robotaxi’s zijn we niet geïnteresseerd’’, klinkt het bij Mercedes-Benz. Maar de fabrikant heeft wel plannen met zogenaamde robo-limousines. Dat zijn grote, luxueuze auto’s die volledig autonoom kunnen rijden. Deze modellen, zoals het vlaggenschip S-Klasse, zijn nu vaak in gebruik als auto met privéchauffeur. Die chauffeur is niet meer nodig, zodra de limousine volledig zelfrijdend de weg op kan gaan.






