Je haalt je nieuwe aanwinst op bij een autobedrijf en verwacht vooral rijplezier. Maar wat als je na een paar ritten vreemde geluiden hoort en er onder de auto iets los lijkt te hangen? Ook als er geen extra garantie is afgesproken, of er zelfs ‘zonder garantie’ op papier staat, kun je als consument in sommige gevallen terugvallen op de wettelijke garantie
Die wettelijke garantie houdt in dat de auto moet voldoen aan wat je bij deze aankoop redelijkerwijs mag verwachten. Een recente uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden laat zien hoe dat kan uitpakken. Een autoliefhebber koopt bij een autobedrijf een gebruikte auto met ruim 200.000 kilometer op de teller. Hij ruilt zijn oude auto in en betaalt daarnaast nog een flink bedrag bij. In het contract staat: ‘adaptieve cruisecontrol werkt niet, de auto moet uitgelijnd worden en er zijn lichte schades’. Voor het overige zegt de verkoper dat de auto in orde is.
Met zo’n kilometerstand weet je als koper natuurlijk dat het geen showroomauto meer is, maar je verwacht wel dat je er normaal en veilig mee kunt rijden. Al snel na de aankoop duiken er problemen op: onverklaarbare geluiden en delen die los lijken te zitten, juist bij hogere snelheden. De koper laat de auto onderzoeken en er wordt een rapport opgemaakt. Daarin staat onder meer dat het achterdifferentieel flink olie lekt en dat vervanging nodig is. Verder blijkt de bodemplaat los te zitten en met plastic tiewraps vastgezet te zijn.
Verloren zaak
De koper stelt het autobedrijf schriftelijk in gebreke, maar een oplossing blijft uit en de verkoper geeft aan dat hij niets kan doen om het probleem op te lossen. Hij stapt daarom naar de rechter en vordert ontbinding van de koopovereenkomst. Bij de kantonrechter trekt de koper van de auto aan het kortste eind en verliest de zaak. Op advies van zijn advocaat gaat hij in hoger beroep bij het gerechtshof, dat de zaak opnieuw beoordeelt. Het hof stelt vast dat sprake is van een consumentenkoop, dus tussen een consument en een bedrijf. Dan geldt de wettelijke garantie uit het Burgerlijk Wetboek. Bij een gebruikte auto met veel kilometers hoef je geen perfect exemplaar te verwachten, maar wel een auto die een redelijke tijd normaal aan het verkeer kan deelnemen.
Normaal gebruik
Volgens het hof gaat het niet om de punten die al in het contract stonden. De kern zit in twee andere gebreken die normaal gebruik belemmeren: het olielekkende achterdifferentieel en de loszittende bodemplaat. Dat de auto apk-gekeurd was, verandert dat niet. De koper kocht de auto om ermee te rijden, ook op snelwegen, en deze gebreken staan normaal gebruik in de weg. Het autobedrijf wijst er in de procedure nog op dat de koper niet aan zijn onderzoeksplicht heeft voldaan. Het hof gaat daar niet in mee. In een consumentenkoop mag een koper in beginsel afgaan op wat hij redelijkerwijs mag verwachten, zeker als het gaat om gebreken die je bij een normale bezichtiging of proefrit niet eenvoudig ontdekt. De kilometerstand verlaagt de verwachtingen, maar heft ze niet op: ook een oudere auto moet geschikt zijn voor normaal gebruik.
Omdat het differentieelprobleem kort na de aankoop en binnen een jaar na aflevering aan het licht kwam, geldt bij consumentenkoop het wettelijke vermoeden dat het gebrek al bij levering aanwezig was. Het autobedrijf weet dat vermoeden niet voldoende te weerleggen. Daarmee is volgens het hof sprake van non-conformiteit: de auto is niet zoals de consument bij deze koop redelijkerwijs mocht verwachten.
Het gerechtshof ontbindt de koop. De consument krijgt zijn geld terug en ontvangt ook de waarde van de ingeruilde auto, omdat die inmiddels is doorverkocht. Daarnaast kent het hof nog een beperkte vergoeding toe voor motorrijtuigenbelasting en verzekeringspremie tot aan de schorsing van de auto. Het autobedrijf moet ook de vrijwaring van het kenteken regelen, met een dwangsom als dat uitblijft, en wordt veroordeeld in de proceskosten.
Zonder garantie
Koop je als consument een auto bij een autobedrijf, dan kun je je beroepen op wettelijke garantie. Je raakt je wettelijke rechten niet kwijt door een ‘zonder garantie’-clausule. Bij een consumentenkoop geldt ook een belangrijk bewijsvoordeel: als een gebrek binnen één jaar na aflevering zichtbaar wordt, wordt vermoed dat het al bij aflevering aanwezig was. De verkoper moet dan aannemelijk maken dat het probleem pas later is ontstaan. Meld gebreken snel en stel de verkoper schriftelijk in gebreke. Als er sprake is van non-conformiteit, dan is het uitgangspunt dat de verkoper het probleem moet oplossen, meestal via kosteloos herstel of vervanging. Als dat niet (goed) lukt of niet van de koper kan worden gevergd, kan prijsvermindering of ontbinding aan de orde komen. Geef de verkoper een redelijke kans om te herstellen, dan sta je sterker als het alsnog op een procedure aankomt.
Heb je een rechtsbijstandverzekering en biedt de polis dekking voor contractuele geschillen, meld de kwestie dan zo snel mogelijk bij je verzekeraar. Procederen op eigen kosten is kostbaar en een procedure kan lang duren. Ook kan de uitkomst soms erg tegenvallen. Is het autobedrijf aangesloten bij de Bovag, dan kan een procedure bij de Geschillencommissie Voertuigen een alternatief zijn. Meer informatie staat op degeschillencommissie.nl.
Wettelijke garantie kan langer duren dan één jaar
In Nederland bestaat er geen vaste wettelijke garantietermijn van bijvoorbeeld één of twee jaar. De wettelijke garantie houdt in dat je recht hebt op een deugdelijk product, dus een product dat je gedurende een periode mag verwachten normaal te kunnen gebruiken. Hoe lang die periode is, hangt af van de soort zaak, de prijs, de leeftijd, de kilometerstand en wat er bij verkoop is gezegd of toegezegd. Dat geldt dus ook bij tweedehandsauto’s: de verwachting kan lager liggen dan bij een nieuwe auto, maar ‘normaal gebruik’ blijft het uitgangspunt. Het eerste jaar is vooral belangrijk vanwege de omkering van de bewijslast. Als een gebrek binnen twaalf maanden zichtbaar wordt, dan is het aannemelijk dat het al bij aflevering aanwezig was. Na dat eerste jaar kun je nog steeds rechten hebben, maar moet je doorgaans beter onderbouwen dat het probleem bij levering al speelde.
