Dat er rond 1900 al elektrische auto’s rondreden is bekend, maar aan het begin van de vorige eeuw was er ook al een hybride. En dat was een Porsche. Na de volledig elektrische Lohner-Porsche, de elektrische auto met naafmotoren, ontwikkeld door Ferdinand Porsche, kwam hij op het idee van een hybride aandrijflijn.
Voordat de in 1875 geboren Ferdinand Porsche in dienst was bij koets- en wagenbouwer Lohner in het Oostenrijkse Wenen ontwerpt de in Bohemen geboren technisch pionier een innovatieve elektromotor voor plaatsing in wielnaven. Porsche vraagt daar in 1896 octrooi op aan. Drie jaar later kaapt Ludwig Lohner, inmiddels een fabrikant van auto’s, hem weg bij het bedrijf dat gespecialiseerd is in elektromotoren. De Lohner Werke dragen sinds 1876 de titel ‘keizerlijk en koninklijk hofleverancier van rijtuigen’, de onderneming maakte naam met de productie van koetsen en wagens die door paarden worden voortgetrokken. Pas sinds enkele jaren bouwt Lohner ook automobielen met benzine- en elektromotoren.
De elektrische Lohner Porsche met naafmotoren.
Lohner-Porsche in tien weken ontstaan
Omdat succes uitblijft met de auto’s met verbrandingsmotor, richt het bedrijf zich op elektrische voertuigen. Voor Porsche is het bedrijf de ideale broedplaats: samen met Lohner ontwikkelt hij in 1899 zijn eerste auto. Porsche zet de eerste ‘Lohner-Porsche’ in een tijdsbestek van slechts tien weken in elkaar: de auto is grotendeels van hout gemaakt. Twee elektromotoren zijn direct op de naaf van de voorwielen geplaatst, de aangedreven wielen nemen dus tegelijk ook de besturing voor hun rekening. Omdat er door deze lay-out geen versnellingsbak, riemen en kettingen nodig zijn, is er slechts minimaal wrijvingsverlies. De ingebouwde elektromotoren met interne polen leveren elk een vermogen van 2,5 pk, en er kan dankzij de loodaccu met 44 cellen circa drie uur met de auto worden gereden. Het voertuig weegt bijna een ton, maar haalt evengoed een topsnelheid van circa 50 km/h. De auto wordt op 14 april 1900 in het ‘Elektrizitätspalast’, een onderdeel van de Wereldtentoonstelling in Parijs, aan het publiek gepresenteerd en slaat in als een bom; de pers prijst het voertuig als een ‘epochale noviteit’, oftewel het begin van een nieuw tijdperk en de ‘meest opvallende nieuwkomer’. Als Lohner over zijn nieuwe constructeur praat, doet hij dat met trots: “Dat is een man die een grootse carrière voor zich heeft. Zijn naam is Ferdinand Porsche, u gaat nog veel van hem horen.”
Elektrische racewagen
Aangemoedigd door het succes ontwikkelen Lohner en Porsche een soort modulair systeem met motoren in drie maten en vermogens tot 12 pk per wiel – hiermee kunnen ook bussen en zware vrachtwagens worden aangedreven. Omdat autoraces in die tijd steeds populairder worden, denkt Porsche ook na over toepassing in de autosport. Nog voor het einde van het jaar bouwt hij een elektrische racewagen met vier 14 pk sterke wielnaafmotoren: Hij noemt het model ‘La Toujours Contente’ – wat ‘altijd tevreden’ betekent. Die naam is een verwijzing naar de elektrische auto van Camille Jenatzy, ‘La Jamais Contente’, die een jaar eerder als eerste ter wereld sneller rijdt dan 100 km/h. Overigens kwam het Nederlandse Spyker in 1903 ook al een auto met permanente vierwielaandrijving, de 60 HP. Maar dat was een auto met zescilinder lijnmotor (ook al een noviteit).
De eerste hybride
Het blijft niet bij volledig elektrische auto’s: omdat de accu’s steeds weer problemen geven en er vrijwel geen laadinfrastructuur voorhanden is, ontwikkelt Porsche de eerste hybride auto ter wereld, de Lohner-Porsche Semper Vivus (Latijn voor ‘altijd levend’). Al een jaar later volgt een doorontwikkelde versie, die de naam Mixte krijgt. Beide modellen worden aangedreven door een voorin geplaatste viercilinder, die via een generator als stroomleverancier fungeert. Een slimme constructie, die echter wel een nadeel heeft: het hoge gewicht. De Mixte weegt als gevolg van de zware accu’s maar liefst 1.800 kilo.
Dit artikel komt uit een achtergrondverhaal over Ferdinand Porsche die in zijn geheel te lezen is in AutoWeek Classic 5 2025.
