Deze exclusieve Lancia heeft 60 pk, maar zeldzaamheid en Zagato maken hem €139.000 waard

In de galerij der groten mag Lancia niet ontbreken. Al vanaf het prille begin toonde de in 1881 geboren Vincenzo Lancia zijn technische begaafdheid. Zijn carrière begon bij Fiat, totdat hij in 1906 besloot om zelfstandig verder te gaan. In 1908 kwam de Model 51 op de markt, aangedreven door een 2,5-liter viercilinder die de auto een topsnelheid van 90 km/h gaf. De verkoop kwam op gang, er kwam voor het eerst geld binnen.

Met de komst van de Beta in 1909 begon Lancia met de traditie om elk model te benoemen naar een letter uit het Griekse alfabet. In de jaren erna verschenen modellen met een V12 en V8, maar in 1923 baarde Lancia wereldwijd opzien met de Lambda. Dat is de eerste auto met een zelfdragende carrosserie.

Andere technologische hoogstandjes zijn de V4 met een blokhoek van 13 graden en een bovenliggende nokkenas en de onafhankelijke voorwielophanging met een schuifpilaarsysteem, dat voor het laatst in de Appia is toegepast. In tegenstelling tot andere V-motoren, heeft in dit geval elke drijfstang een eigen kruktap. Het motorblok is eveneens een huzarenstukje: het is gegoten uit vloeibaar aluminium, waarmee het cilinderblok en het krukashuis uit één stuk bestaan.

Combi V- en lijnmotor

Lancia bleef door de decennia heen altijd een buitenbeentje en hield vast aan de bijzondere V-motoren, met de Aurelia B20 GT als eerste auto in serieproductie met een V6. Daarna kwamen de boxermotoren, zoals in de Flavia en in de jaren 70 in de grote Gamma. Wereldfaam verwierf het merk met de Delta HF Integrale, waarmee Lancia zes opeenvolgende constructeurstitels in het WRC won (het wereldkampioenschap rally). En dan is er nog de Stratos met zijn V6 van Ferrari en de Thema 8.32, met eveneens een motor van Ferrari, een V8.

De viercilinder in de Appia Sport is eveneens een juweeltje. De blokhoek van tien graden maakt de montage van een enkele cilinderkop mogelijk; het is dus een VR4. Ook hier zien we voor elke drijfstang een eigen kruktap, waar dat bij een V4 van Ford (ook gebruikt in de Saab 96; de Zweden hebben de motor van Lancia overwogen) niet het geval is. Lancia koos voor deze constructie om de motor in zijn geheel compacter te maken. Met de Fulvia ging het merk nog een stapje verder. Daar staat het cilinderblok 45 graden gekanteld op het carter, om op die manier de neus van de auto zo laag mogelijk te kunnen houden.

Geschiedenis Appia gaat terug naar 1953

De geschiedenis van de Appia gaat terug naar 1953. Daarna verschenen diverse carrosserievarianten, ontworpen door Michelotti, Vignale en ook Zagato, die een coupé met een aluminium koets tekende. De eerste werd in 1956 gepresenteerd, met de bekende ‘double bubble’ in het dak, kenmerkend voor veel Zagato’s. Een jaar later kwam de Appia GT, die ook twee bulten in het dak heeft. In 1958 is het de beurt aan de Appia GTE (Gran Turismo Esportazione) Zagato, die tot in 1962 is gebouwd. Het is de eerste Zagato die in de reguliere prijslijst van Lancia stond en via het dealernetwerk is geleverd.

Niet zo exotisch

Een jaar eerder, op de salon van Genève in 1961, voegde Lancia de Appia Sport aan het gamma toe. Naast de GTE dus. De Sport is deels getekend door Ercole Spada en heeft een iets kortere wielbasis; dat maakt hem tot een Zagato Short Wheelbase. De achterlichten zitten verzonken in de koets en de koplampen steken iets verder uit naar voren. Hij meet net geen vier meter, is 1,41 meter hoog en weegt 820 kg. Technisch verandert er niets; onder de kap ligt de 1.089 cc metende V4, goed voor 60 pk. De motor ligt in de lengterichting en drijft de achterwielen aan, via een vierversnellingsbak.

De mooiste Zagato is de Appia Sport niet, moeten we eerlijk zeggen. Misschien komt het wel omdat hij wat minder exotisch oogt dan je verwacht bij het horen van de naam Zagato. Schuin van achteren doet hij denken aan de Aurelia B20 GT, maar ook wel aan een Porsche 356 of Volkswagen Karmann Ghia. Desondanks weet de kleine Lancia je meteen in te pakken.

Prachtige versnellingspook

Een opmerkelijk detail is de aluminium lijst die boven de zijruiten loopt. Waarschijnlijk om te voorkomen dat er water naar binnen druppelt als je de zijruit een stukje open hebt, maar misschien ook wel om windgeruis tegen te gaan. De voorruit is panoramisch en garandeert perfect zicht, samen met de slanke raamstijlen. De grille ligt enigszins verzonken in de neus en heeft niet meer de tot dan toe traditionele vorm van een wapenschild, zoals bij de eerste en tweede Appia Berlina. Het logo is wel in een driehoek opgenomen, zoals het hoort. In het interieur valt je oog vrijwel direct op de prachtige versnellingspook, die als een metalen kogelgewricht op de middentunnel staat. Maar ook het stuur van Nardi en het mooie instrumentarium met centraal geplaatste toerenteller is pure visuele verwennerij.

Maakt graag toeren

Mede dankzij het dak dat aan de voorkant vrij hoog is en de zittingen die bijna op de bodem liggen, is er voldoende hoofdruimte. De stoel kan bovendien ver naar achteren, de zitpositie is best oké, zelfs als je lang bent. De eerste beroering van het gaspedaal leert al dat we met een temperamentvolle motor te maken hebben. Er is een klein rood driehoekje op de toerenteller geplakt. Dat begint bij 50 en eindigt bij ongeveer 55 en het is verbluffend hoe snel en gemakkelijk je dat maximale toerental haalt, mede geholpen door de korte overbrengingen van de eerste drie versnellingen. Hij klimt echt razendsnel in toeren en lijkt zelfs veel verder te willen gaan dan het voorgestelde maximum.

Lancia Appia

Ondanks het feit dat de V4 slechts 1,1 liter meet, doet hij zich duidelijk gelden. Hij brult er stevig op los en maakt daardoor indruk. Het mag dan niet de snelste Zagato zijn, dat maakt de Appia Sport niet minder leuk. De vierbak schakelt met een fijne, stevige klik-klak en de hoogste versnelling haalt de fut er een beetje uit, zoals wel vaker bij auto’s uit die jaren. Met een productieaantal van slechts tweehonderd stuks is dit een zeldzame Lancia. Tel daarbij de naam Zagato op en je begrijpt de stevige prijs. Want dit exemplaar stond enige tijd geleden voor €139.000 te koop met een kilometerstand van 45.863.

Technische gegevens