Weblog Bas - Cyberstijl

Het Tesla-team onder Franz von Holzhausen put uit andere bronnen. Denk jaren 70 en 80. Denk aan stapels oogverblindende Bertone-concepts. Denk Lamborghini Countach. Denk de eerste BX. De Renault Supercinq. Toevallig allemaal ontwerpen van Marcello Gandini, die ook daarom een van de belangrijkste designers van de afgelopen eeuw was. Holzhausen noemt hem niet voor niets met name. Gandini excelleerde in ontwerpen waar elke lijn de kortste verbinding is, of leek, tussen punt A en B. Dat gaf ze hun sterke en dynamische karakter. Andere sterke vertegenwoordiger van de betere rechtlijnigheid was het merk van de bakstenen, en Volvo hield lang vol. Kroon op de Bauhaus-periode van het merk was begin jaren 90 de geweldige 850.

Aan al die auto’s treft de soms stijlvolle, soms exuberante combinatie van innovatie en gezonde versobering. Hoe de tone-of-voice ook uitvalt, je krijgt rust voor het oog. De klare lijn, de term is van grafisch ontwerper Joost Swarte, geeft auto’s profiel en karakter. Het was nodig. Autodesign liet zich afgelopen decennia te vaak verleiden door een onbegrensde fantasie die vormen te complex en daarmee onherkenbaar maakte. Zie bijvoorbeeld de nieuwe Hyundai Kona, voortreffelijke auto verder; doolhof van wonderlijke kronkels, vouwen en hulplijntjes. Kijk naar Citroën, DS, de BYD-interieurs, de vorige Toyota C-HR. De Lexussen kunnen er ook wat van met hun zandlopergrilles en soms lukrake lijnen. Het oog weet niet meer waar het zoeken moet. Dat moest eenvoudiger. De zintuigen staan al aan zoveel prikkels bloot. Rond of vierkant, Kever of Golf, je moet bevattelijke vormen creëren. De kern moet simpel zijn. De koper wil overzicht. Hij zoekt de auto die hij kan onthouden, geen baroksculptuur.

Musk gooide het roer al eerder om met de uitgeklede interieurs die nu niet voor niets door iedereen worden geïmiteerd. Met het cybermonster drijft hij dat versimpelingsprincipe op de spits. Hij lijkt een uit de hand gelopen boze kindertekening. En profil slaat de Cybertruck in vergelijking met normale pickups vier hoeken over. Die van motorkap naar voorruit, die van voorruit naar dak, van dak naar achterruit en van achterruit naar laadbak. De hele bovenbouw is een driehoek. In deze radicale vorm is die grafiek een extreem zeldzame take, zelfs bij supercars. Het dichtst in de buurt komen Gandini’s briljante Stratos Zero-concept met zijn vuistbijlachtige daklijn of de Citroën Karin-concept van 1980 met zijn glaspartij rondom in de vorm van een driedimensionale piramide, en vermoedelijk iets beter zicht rondom dan Tesla’s roestvrijstalen puntmuts met zijn giga dode hoeken.

Daar laten kopers zich zoals bekend niet door weerhouden. En ik ben het met Musk eens: de toekomst moet eruitzien als de toekomst. Hoewel die toekomst bij de Cybertruck een dubbelzinnig retrosmaakje heeft. Hij doet je ook aan oude scifi denken, aan de bizarre vierwielers van Total Recall. Anderzijds; ook die geschiedenis is nog steeds toekomst.

Inmiddels zet ook Toyota interessante stappen naar de herbezinning op de rechte lijn. Het merk organiseert voor de autopers jaarlijks een bijeenkomst over actuele en toekomstige ontwikkelingen binnen het concern, het Kenshiki Forum. Voorbij de commerciële bedoelingen is dat een interessant en nuttig evenement voor wie graag op de hoogte blijft, met echte specialisten die echt antwoord geven. Op de laatste Kenshiki-editie in Brussel stal een concept van een beoogde nieuwe cross-over mijn hart. De FT3e is een soort soft-Bauhaus, een zachtere, lievere Cybertruck voor de normale mens van morgen. De portiernaden snijden met strakke verticalen in de flanken. Ik zag een extern display in de voordeuren, zo tech. De achterlichtpartij vormt een soort vensterbank onder de achterruit. Geen labyrint van onnavolgbare krommingen of diagonalen; het oog vindt een horizon. Fantastisch. Bij Lexus zag ik één stand verderop een tweede schitterende concept staan, de LF-ZC. Bij nadere beschouwing van die auto zou je kunnen denken; hoezo simpel? De frontpartij is een onnavolgbaar driedimensionaal origamikunstwerkje in staal, de flanken geven met een schots en scheef reliëf een postmoderne draai aan de bestaande Lexus-stijl. Maar de taillelijn loopt strak horizontaal, en wederom staan de dragende lijnen voor en achter onwrikbaar verticaal. Door die paar simpele basislijnen maakt dat complexe ontwerp een ordelijke, overzichtelijke indruk. Ze scheppen geraffineerd eenvoudig orde in de veelheid, prachtig. Laat die cyberstijl maar komen. En graag snel een cyberkleintje in de stijl van dat monster, Elon. Wordt geheid een hit, wedden? De mens snakt naar overzicht.