Dit waren 50 jaar geleden de beste auto’s ter wereld

In 1976, het bouwjaar van beide testkandidaten in dit verhaal, had maar een handjevol auto's een prijskaartje met zes cijfers voor de komma - uiteraard gerekend in guldens. De magische grens van 100.000 van deze florijnen (€45.378) werd het verst overschreden door de Rolls-Royce, die samen met de nagenoeg identieke Bentley T-Series voor 163.000 gulden in de prijslijst stond. De Mercedes-Benz 450 SEL 6.9 kostte afgerond 108.000 gulden, wat vergeleken met de Rolls-prijs opeens een koopje lijkt. Maar vergis je niet: het was ook bijna tweemaal zoveel als een Mercedes-dealer voor een 450 SE wilde hebben. Voor nog meer perspectief: voor hetzelfde geld kon je ook zes Golf GTI's bestellen! Boven de ton in guldens zaten verder alleen de échte exoten: Aston Martin V8, de Ferrari's 365 GT4 2+2 en Berlinetta Boxer, de Lamborghini's Espada en Countach en de Maserati Khamsin. De Porsche 911 turbo schaarde zich met 98 mille net buiten deze groep. BMW en Audi konden van een positie in deze eredivisie toen alleen nog maar dromen.

Verlengde S-klasse: SEL

Het feit dat de Mercedes-Benz en Rolls-Royce uit dit verhaal auto's van de buitencategorie zijn, bewijst alleen al het formaat van hun koetswerken en motoren. Zoals de letters SEL in de type-aanduiding al aangeeft, hebben we hier met een verlengde versie van de S-klasse te maken. De topversie met 6.9-motor was alleen in de verlengde uitvoering leverbaar. Tja, je wilde als bezitter immers niet geconfronteerd worden met iemand die naast jou in een minder krachtig gemotoriseerde, maar fysiek grotere SEL zou komen voorrijden. De Rolls-Royce in dit verhaal is ook een verlengde versie, die van bumper tot bumper een vorstelijke 527 centimeter lang is. De Brit is ook fors hoger dan de Mercedes, die op zijn beurt weer een tikje breder is. Dat is in de praktijk ook goed te zien: in een direct vergelijk presenteert de Benz zich als een sportievere, of in ieder geval meer op snelheid gerichte auto dan zijn volumineuzere opponent. Het karakter sluit hierbij naadloos aan - waarover later meer. 

6,8-liter V8: zuigers zo groot als literblikken muurverf

Groot van formaat zijn ook de motoren, werd net al even aangehaald. Wat heet: beide auto's hebben een 6,8-liter V8 onder de kap, met zuigers zo groot en zwaar als literblikken muurverf. Rob Pekelharing, eigenaar van de Mercedes, illustreert die stelling door een zuiger van een 6.9-motor uit de kofferbak van zijn auto te toveren. Het ding zou, zeker samen met de drijfstang die eraan vastzit, als halter in een sportschool niet misstaan. Ongelofelijk bijna dat zo'n gevaarte met nog zeven identieke kornuiten in het binnenste van de V8 met duizelingwekkende snelheden op een neer beweegt. Nu is alles relatief, en dit ook: beide achtcilinders gaan hoge toerentallen zoveel mogelijk uit de weg. Kijk maar naar het koppel dat ze leveren: maar liefst 560 Nm bij 3.000 toeren voor de Mercedes en 540 Nm bij zelfs maar 2.500 omwentelingen voor de Rolls. Dat betekent accelereren met kracht die schijnbaar vanuit de onderbuik van beide wagens lijkt te komen. Hier geen automaten die op commando van het gaspedaal nerveus in de kick-down schieten om de motor eerst naar hogere toerentallen te jagen, maar tweemaal acht stevige benen die de wagens schijnbaar moeiteloos vooruit trappen. Gewoon in D, die hier voor Derde versnelling zou kunnen staan. Meer verzetten hebben beide automaten niet.

Ze zijn ook echt zwaar

De motorvermogens zijn ook flink hoog, maar reiken lang niet zo ver als die van de huidige topmodellen van beide merken: 286 pk voor de S-klasse en 250 pk voor de Silver Shadow. Bij, en dat moet gezegd, opmerkelijk lage toerentallen van zo'n 4.500 per minuut. De geleverde kracht is wel deels uit nood geboren, want de twee sedans zijn zwaargewichten: de Mercedes weegt 1.935 kilo, de Rolls nog eens 340 kilo meer. 

Voortschrijden, niet rijden

De prestaties die bij zoveel motorisch geweld horen, variëren van 'zeer hoog' (Mercedes-Benz) tot 'irrelevant' (Rolls-Royce). Het Britse merk, dat jarenlang een geheim maakte van de specificaties en prestaties van hun modellen (maar waarvan we in oude jaarboeken toch enkele waarden konden opdiepen - zie de gegevens onder het verhaal), lijkt zich daadwerkelijk op geen enkele manier druk te maken over de daadwerkelijke prestatiedrift van de Shadow. Dat bleek ook wel tijdens de proefrit. Bij ondergetekende maakte het voornemen om het gaspedaal te vloeren vliegensvlug plaats voor een gelatenheid die zulk gedrag niet tolereert. Dat begon al bij het zachte, maar resolute dichtklikken van het portier - een geluid dat als een bevestiging werkt van het feit dat je je in een tijdcapsule begeeft, die bepaalt met welk tempo jij je gaat voortbewegen. Dat het een kalm tempo zou worden, lag al bij voorbaat vast. De auto schrijdt voort met een vanzelfsprekendheid en vastberadenheid die de argeloze bestuurder haast verlegen maakt. De Rolls-Royce is in werkelijkheid niet echt traag, hoewel je gezien het hoge prijsniveau van de auto liever een wat gunstiger waarde dan 12,0 seconden (die de het bereiken van 100 km/h vergt) in de brochure zou willen lezen - al was het maar om je vrinden er over te kunnen vertellen. Het is echter in werkelijkheid allemaal van academische waarde, net als de topsnelheid van 180 km/h, omdat de nobele Brit aldoor precies zo snel over het asfalt glijdt als jij als bestuurder zou wensen. Toen we tijdens de proefrit over de snelweg een prettige kruissnelheid hadden bereikt en ter informatie maar eens op de snelheidsmeter loerden, bleek deze een politiek zeer correcte 110 km/h aan te wijzen. Motorgeluid schitterde door afwezigheid, wat niet gezegd kon worden van het windgeruis. Ach, je moet érgens aan merken dat je onderweg bent, nietwaar? De vering en demping leveren (in de goede zins des woords) ook al geen bijdrage aan de rijbeleving; ze filteren alles weg wat er aan mogelijke oneffenheden voor hun 'voeten' wordt geworpen. Briljant.

Sturen als een kapitein

Het stuurwiel van de Rolls-Royce, en vooral het gebruik daarvan, roept associaties op met het enorme roer waaraan je in films kapiteins van oceaanstomers ziet draaien; dertig rondjes naar rechts om geen ijsschotsen te raken, en nog eens evenzoveel rondjes terug om weer een beetje rechtuit te gaan. De mechanische verbinding tussen het stuur en de voorwielen van de Rolls-Royce is niet als zodanig voelbaar aanwezig; ondanks de kleinere diameter en de dikkere rand van het optionele houten stuur is het een kwestie van mikken om de auto daar te positioneren waar jij hem als bestuurder wil hebben. Daarbij moet je ook nog eens rekening houden met een hevige schommelneiging; de auto rolt sterk om zijn denkbeeldige lengte-as, alsof de vering moeite heeft om de zware carrosserie in evenwicht te houden. Het heeft geen zin om je hieraan te storen, want daarvoor is het rijden met de Silver Shadow veel te mooi. Na aanvankelijk te veel of te weinig insturen en klunzig corrigeren, leert de auto zijn gelegenheidsbestuurder vanzelf hoe het moet: rustig het rad in de vingertoppen nemen en met kalme polsbewegingen richting geven aan de voortbeweging. De feedback die we van de besturing in onze nieuwerwetse auto's verlangen is in de Silver Shadow heerlijk afwezig. Terecht, het zou daar maar een storende factor zijn. 

Mercedes-Benz 450 SEL 6.9 dynamische tegendeel van Rolls

De Mercedes-Benz 450 SEL 6.9 is het dynamische tegendeel van de Rolls-Royce Silver Shadow. Is het starten van de Brit een tamelijk geruisloze exercitie, die zich in alle onopvallendheid voltrekt, zo trillen de ruiten van omliggende panden bij wijze van spreken wanneer de machtige Mercedes tot leven wordt gewekt. Een schopje gas in de Brit maakt bij de uitlaat niet meer rumoer dan geforceerd uitademen, terwijl vanuit de Mercedes in dezelfde situatie de ingehouden grom van een beteugeld raspaard weerklinkt. In de auto lijkt het ook veel meer om snelheid dan om luxe te draaien. Daarmee doen we de sechs komma neun schromelijk tekort, maar bij een Mercedes moet je nu eenmaal altijd twee keer kijken om de ware klasse te kunnen doorzien. Lederen bekleding was als smaakmaker bijvoorbeeld optioneel; dit exemplaar heeft het eigenlijk veel comfortabeler aanvoelende, duimdikke velours dat de inzittenden ook nog eens perfect op hun plek houdt. Het toegepaste hout glanst niet zo uitbundig als in de Rolls-Royce - waarschijnlijk omdat ze bij Mercedes de mening zijn toegedaan dat zulks de bestuurder alleen maar afleidt van zijn eigenlijke taak: stevig doorrijden! 

Rolls-Royce Silver Shadow.

Mercedes-Benz S-klasse.

Formule 1-coureurs Lauda en Hunt hadden 6.9 als daily driver

Onze proefrit begint als in iedere andere flinke Mercedes-Benz; het in vergelijking met andere S-klassen weinig aangepaste interieur brengt je niet direct in hogere sferen. Maar dan, maar dan … Reeds bij een beheerst duwtje van de grote teen tegen het gaspedaal mobiliseren zich onvermoede krachten in het binnenste van de machtige V8, die het vervolgens op een onverholen sleuren zet. Nog wat gas erbij en je rug laat een definitieve afdruk achter in bovengenoemd velours. De ster op de neus schiet centimeters hemelwaarts, ten teken dat de achtersteven richting het asfalt wordt gedrukt en voor je het weet (subjectief beoordeeld duurt het slechts luttele seconden) staat de snelheidsmeter vrolijk 170 aan te wijzen. Het is niet moeilijk voorstelbaar dat Formule 1-coureurs (met Niki Lauda en James Hunt als de meest prominente) zich een 6.9 als dagelijks vervoer lieten aanmeten. Wat een hooligan van een auto: voor de buitenwereld hangt hij de gedistingeerde vierdeurs sedan uit, terwijl hij met één druk op het gaspedaal verandert in een stoute snelheidsmachine, die bij zijn menner een verslaving aan het inhalen van overige weggebruikers in de hand werkt. Opvallend is hoe prettig de SEL is geveerd en gedempt; de hydropneumatiek maakt hem zowel comfortabel als vertrouwenwekkend. De grote Mercedes krimpt binnen luttele kilometers om je heen als ware het een nieuwe C-klasse. 

Niet eens leer standaard in de toenmalige duurste Mercedes-Benz S-klasse!

Winnaar onmogelijk aan te wijzen

Er valt eindeloos veel te vertellen over wat midden jaren 70 twijfelloos de beste twee  auto's ter wereld waren. Over de majestueuze manier waarop in de Silver Shadow alleen al de selectiehendel van de automaat door de beschikbare rijstanden glijdt en hoe een knopje onder de snelheidsmeter op datzelfde instrument het oliepeil weergeeft - laat ze bij Rolls-Royce niet horen dat men ten behoeve van het inwinnen van dergelijke kennis de motorkap gaat openen! Of over de vooruitstrevende actieve veiligheidsvoorzieningen die in de Mercedes W116-serie werden ingebouwd, zoals de voorwielophanging met anti-duikgeometrie die was ontwikkeld in het C111 prototype. Een winnaar aanwijzen is onmogelijk; het staat gelijk aan het kiezen tussen sneeuw in de winter en zon in de zomer. Ieder zijn voorkeur, en die van mij schiet nipt door naar de Mercedes-Benz, ondanks de verslaving aan snelheidssensaties die mij daarmee te wachten staat. 

MERCEDES-BENZ

Motor V8

Cilinderinhoud 6.834 cc

Max. vermogen 210 kW/286 DIN-pk bij 4.250 tpm

Max. koppel 560 Nm bij 3.000 tpm

Topsnelheid 225 km/h

0-100 km/h 7,2 s

Afmetingen (l x b x h) 5,06 x 1,87 x 1,41 m

Wielbasis 2,96 m

Gewicht 1.935 kg

Nieuwprijs €49.000

ROLLS-ROYCE

Motor V8

Cilinderinhoud 6.750 cc

Max. vermogen 183 kW/250 DIN-pk bij 4.500 tpm

Max. koppel 540 Nm bij 2.500 tpm

Topsnelheid 180 km/h

0-100 km/h 12,0 s

Afmetingen (l x b x h) 5,27 x 1,80 x 1,52 m

Wielbasis 3,13 m

Gewicht 2.275 kg

Nieuwprijs €74.000

Duits was de voertaal in dikke Duitse auto's toendertijd!

Zin in een oude S-klasse? Bekijk hier het aanbod

Net als collega Frank Jacobs in een Silver Shadow rijden? Ook die vind je via ons!

Deze test heeft eerder in AutoWeek Classics gestaan.