Volkswagen Kever, Volkswagen New Beetle, Porsche 356 en Audi TT: het lijkt een wat zonderlinge combinatie, het kwartet auto's op deze pagina's. Toch zijn er bij nadere beschouwing heel wat onverwachte overeenkomsten. Kruisbestuiving in verleden en heden.
Op een rustig moment zaten we zo eens wat te peinzen. U kent dat vast ook wel, die momenten dat je even niets te doen hebt en zonder schuldgevoelens lekker achterover kunt leunen. Er flitsten wat plaatjes door onze gedachten; een combinatie die je niet zo snel verwacht. 'n Kwartetje auto's dat je nooit bij elkaar zou halen als je er gestructureerd over na zou denken. Edoch, de combinatie die we voor ons geestesoog kregen, was dermate verrassend en spannend, dat we ze gewoon hebben opgetrommeld. Met als resultaat een mooie visuele link tussen heden en verleden.
Over welke auto's hebben we het hier? Om te beginnen twee modellen van Volkswagen: een Kever 1500 uit 1967 en de moderne New Beetle 1.9 TDI. Daarnaast een duo met een veel sportievere inslag: de Porsche 356 Super 1600 uit 1961 en een hedendaagse Audi TT 1.8T quattro in de versie met 180 paardenkrachten. Ze hebben in ieder geval met elkaar gemeen dat ze een heel nadrukkelijke binding hebben met het Volkswagenconcern. "Hó, hó", zullen de Porsche-fanaten nu roepen, "Porsche heeft niets met Volkswagen te maken!" Klopt inmiddels als een bus, maar destijds was het gehalte aan constructies en onderdelen van de Kever bij die eerste in grote aantallen gebouwde Porsche, de 356, toch aanzienlijk. Met de zescilinder 911 werd de afstand al wat groter, al belandde die zespits boxermotor nog wel in de niet bijster succesvolle Volkswagen-Porsche 914/6. De opvolger daarvan zou zijn leven beginnen als coupé-model onder Audi-vlag, maar dat werd uiteindelijk toch de Porsche 924. Vanaf dat moment werkte Porsche gestaag toe naar de hedendaagse onafhankelijkheid van VW. Audi is echter wel een volle dochter van Volkswagen en brengt met de spectaculaire TT ongetwijfeld toch wel wat potentiële Porsche-klanten aan het twijfelen. In die zin is deze combinatie van een Audi en een Porsche dus best te rechtvaardigen.
Die vormen
Waar onze gedachten in eerste instantie naar afdwaalden, waren die opvallende gelijkenissen in de lijn van deze auto's. Kijkt u maar eens op de openingsfoto van dit artikel naar de daklijnen. Dan heeft zo'n Porsche 356 best het nodige weg van een platgeslagen Kever, om het maar even wat oneerbiedig te zeggen. Met van diezelfde driehoekige ventilatieruitjes in de voorportieren en een vrijwel identieke boogvorm in de achterste zijruit. Gek genoeg zie je dergelijke gelijkenissen ook weer terug bij de New Beetle en de TT – alsof de ontwerpers van de TT op hun tekenplank een klein fotootje van de New Beetle hadden zitten. En kijk ook weer naar die boogvorm in de daken; bij de Audi wat vlakker, maar verder als twee druppels water. Bij dit duo lopen de achterste zijruiten uit in een messcherpe punt.
Niet geheel onverwacht zijn er ook stilistische overeenkomsten tussen de oude en de nieuwe Kever; tenslotte moest de jongste versie sterke emoties oproepen aan de jaren zestig, waarin de Kever hoogtij vierde. Getuige de overspannen reacties op het eerste prototype van de New Beetle is dat de ontwerpers perfect gelukt, zeker in Amerika waar de Beetle-mania nooit uitgestorven lijkt te zijn. Maar ook tussen de sportievelingen en de gebruiksauto's zit weer een grappig verschil: de exotischer modellen hebben een wat langere neus gekregen. Dus niet alleen parallellen in verleden en heden, ook door de tijd heen zijn er gelijkenissen te zien, en dat is toch wel heel verrassend.
De geschiedenis
Laten we maar eens beginnen de Kever 1500 wat nader te beschouwen. Toen deze in februari 1967 werd afgeleverd, was de Kever een zeer gewilde auto. De 1500 in deze versie heeft slechts één jaar bestaan; modeljaar 1967. Hij week op diverse fronten af van de andere jaargangen. Zo heeft deze Kever op de voorwielen schijfremmen en iets andere wieldoppen dan gebruikelijk. Ook was dit het laatste jaar met de hele bolle koplampen. De eerste eigenaar van dit Kevertje bestelde hem met enkele fabrieksopties: een handbediend schuifdak, een hoedenplank boven de 'kattenbak' en de Amerikaanse bumpers met extra chroombeugels. Banden met witte 'wangen' spraken hem echter niet aan en die kwamen er dus ook niet op. Het interieur van een Kever uit die tijd is één en al simplisme. Het dashboard maakte gewoon deel uit van het koetswerk en was dan ook in wagenkleur gelakt. Een snelheidsmeter, een totaalteller en een benzinemeter was destijds genoeg. De Kever was luchtgekoeld en kon dus zonder een meter voor de koelvloeistof. De voorruit was in deze tijd nog zo plat als 'n dubbeltje en daar zat je dus dicht bij. Ook veelgezien was de aflegruimte onder het dashboard; een met touw bespannen metalen frame. De stoelen waren uiteraard vlak, en voorzien van plastiekerig kunstleer. Voor de buitenafmetingen valt de binnenruimte naar hedendaagse maatstaven behoorlijk tegen, maar vroeger waren 'we' er heel tevreden mee.
Minder hoera
De New Beetle roept, als we naar de binnenruimte kijken, zo'n zelfde gevoel op als zijn grote voorbeeld: het houdt bepaald niet over, anno nu. Maar verder is er heel veel veranderd én verbeterd. Zo leven we tegenwoordig op stoffenbekleding die veel minder zweterig is dan het kunstleer. De New Beetle doet voorin bijna aan als een ruimtewagen doordat de voorruit zeer ver naar voren loopt en niet als een platte plaat bijna pal voor je neus staat; een gevolg van de noodzaak om de New Beetle op een Golf-bodemgroep te plaatsen. Om de boogvorm van het dak te behouden, moest de onderkant van de voorruit ver naar voren lopen. Toch zien we in het Beetle-interieur nog vertrouwde Kever-kenmerken. Het dashboard bezit slechts één grote, ronde klok, net als destijds. Alleen zitten er nu iets meer meters in, al zul je die voor de koelvloeistof tevergeefs zoeken. Die karakteristieke lussen aan de middenstijl zien we ook bij de New Beetle; kon de hele familie aan gaan hangen als vaders weer eens wat te enthousiast door de bocht ging. Toppunt van nostalgie is natuurlijk het als accessoire leverbare bloemenvaasje; ben je gelijk weer helemaal terug in de sfeer van de jaren vijftig.
Van buiten heeft de New Beetle veel weg van de oude Kever. Zóveel zelfs, dat we onbewust een keer aan de achterkant de motorkap wilden opendoen. Even in de war, want tegenwoordig zit de motor voorin. Liep een oude Kever zelfs op spiritus, 'onze' nieuwe loopt op dieselolie! Ondenkbaar, vele jaren geleden, maar nu werkelijkheid. Merk je kennelijk zó weinig van, dat we een van onze vaste medewerkers tijdens een 'pitstop' toch echt moesten toeschreeuwen om die benzineslang weer terug te hangen. Net als vroeger lopen motorkap en kofferdeksel uit in een afgeronde punt – een duidelijke herkenning.
Even iets anders
En dan zo'n Porsche 356; in dit geval een B uit 1961 met een wel heel bijzondere geschiedenis. Het kenteken doet de gedachte opkomen aan de zoveelste import uit Amerika. Dat importeren is inderdaad gebeurd, maar de voorgeschiedenis daarvan wijkt nogal af. Deze auto is origineel Nederlands en op 9 augustus 1961 aan de eerste eigenaar, een piloot, afgeleverd door importeur Pon. De vliegenier nam de auto mee naar Amerika, maar heeft er daar weinig plezier van gehad. Voor de ogen van zijn vrouw verongelukte hij in zijn vliegtuig en de Porsche werd door collega's de hangar ingeduwd. Daar heeft het beestje jarenlang onaangeroerd gestaan omdat de weduwe geen afscheid kon nemen van de auto. Haar zoon mocht er in ieder geval niet in rijden omdat 'ie dat van zijn vader ook niet zou hebben gemogen. De huidige eigenaar, ook piloot, ontdekte de auto in de hangar op het vliegveld waar de weduwe inmiddels de scepter zwaaide. Uiteindelijk stemde ze toe in de verkoop omdat het in haar ogen Gods wil was dat de auto met een piloot weer terug zou gaan naar Nederland, waar hij zijn eerste meters ooit gereden had. Met daarbij alle boekjes en originele papieren. Er was zelfs zo weinig mee gereden, dat de auto na zo'n dertig jaar nog steeds een garantiebeurt tegoed had!
De 356 is de eerste Porsche die in grote aantallen werd geproduceerd. Hij leunt nog heel sterk op Volkswagen-techniek, al heeft Porsche daar wel 'n sportievere draai aan gegeven. Het is de Porsche waarbij de band met Volkswagen nog het meest tot uiting komt; in de loop der tijd is die alsm aar minder geworden. Als sportwagen was die 356 natuurlijk 'n flink stukkie lager dan een Kever, en dat scheelde behoorlijk in de luchtweerstand. Hoefde Porsche de boxermotoren niet torenhoog op te fokken om voor die tijd aan heftige prestaties te komen. De boxermotor van deze 356 (voor insiders: een T5B1) is diep weggestopt in het hoge ruggetje en via een klein motordeksel bereikbaar. Net als bij de Kever ligt de vierpitter achter de achterwielen, en ook de opbouw van de bodemgroep is van een hoog Kevergehalte.
Het interieur is stukken spannender van snit dan dat van de Kever. Veel mooie meters op het dashboard, met toen al een centrale plaats ingeruimd voor de toerenteller. Is tot op de dag van vandaag bij Porsche nog steeds zo. Net als de Kever heeft de 356 nog een metalen dashboard dat is gelakt in de 'huidskleur'. Omdat deze 356 al een wat bolle voorruit heeft, zit er kunststof bekleding op de bovenkant van het dashboard; ziet er al weer een stuk moderner uit. De stoelen bieden wat meer houvast dan bij de Kever en dat is maar goed ook, want ook toen kocht je al een Porsche om op z'n tijd toch eens fors hard en dwars door de bocht te gaan. Achter die stoelen zitten nog twee zitjes van minimale afmetingen; leuk om de bagageruimte uit te breiden of eventueel je kleine kinderen voor 'n rondje spektakel mee te nemen. De lage zijruiten van de Porsche 356 geven je datzelfde knusse gevoel als Audi's hoogstmoderne TT je serveert; niet proberen je hoofd erdoor naar buiten te steken om de weg te vragen, want je stoot je gegarandeerd aan de dakrand.
Heel bijzonder: bij deze 356 is nog het originele onderhoudsboekje aanwezig dat 38 jaar geleden bij de aankoop door de Porsche-importeur werd overhandigd.
Techniekbeul
Die TT is in het huidige tijdperk van veel eenheidsworsten een adembenemende verfrissing. Gewoon lekker lef hadden de ontwerpers toen ze aan dit coupeetje begonnen. En geen randvoorwaarden, zodat ze helemaal hun gang konden gaan. Nou, vooruit dan, ééntje: een ingekorte Golf/New Beetle-bodemgroep moest eronder passen. Resultaat: een lekker bonkige neus in combinatie met een gestrekt ogende achterpartij. 'n Beetje als een dolfijn. Er zijn mensen die die wat controversiële neus niet mooi vinden, maar anderen gaan weer uit hun dak van zo'n TT. Eén brok gebalde kracht, zo lijkt het. Het leuke daarbij is dat het seriemodel nauwelijks afwijkt van het originele prototype. Audi heeft weten te voorkomen dat bij de overgang naar serieproduct alle leuke details zouden sneuvelen, zoals we zo vaak zien bij proto's. En dus is die TT nog steeds een koppendraaier van de eerste orde. Niet alleen van buiten, maar ook het interieur van de TT is magistraal van ontwerp. Heel consequent zijn de ronde, aluminium details met 'ingedrukte' punten doorgevoerd, tot op het hart van de wijzers in de instrumenten. Voor schakelaars die uit de toon zouden vallen, zijn speciale oplossingen bedacht. De tuimelknopjes voor de elektrische ramen vind je alleen als je weet waar je moet zoeken en hetzelfde geldt voor de knopjes voor tankdop en achterklep.
Heel apart zijn ook de beugels tussen dashboard en middentunnel, waaraan de passagier zich vast kan grijpen als de bochtenridder naast hem/haar wat al te zwierig aan het werk is. Doorgaans zijn de standaard kuipstoelen overigens zeer wel in staat om je torso op zijn plaats te houden. O ja, de TT heeft net als de Porsche 356 een achterbank die die naam eigenlijk niet verdient: te klein om op te zitten.
Reuzenverschil
Natuurlijk bent u ook nieuwsgierig hoe dit soort auto's nu rijden. Wat meteen opvalt bij de oudjes is dat hun motoren 'onderin' veel soepeler zijn dan we tegenwoordig gewend zijn, en dat maakt dat ze toch nog onverwacht vlot aanvoelen. Pak je de stopwatch erbij, dan wint modern natuurlijk van klassiek. Kijk, zo'n Kevertje had in deze uitvoering met grote motor zo'n kleine 40 pk's onder het achterklepje, die je luidkeels informeerden over hun inspanning. In volle galop was het met zo'n 120 km/h toch wel afgelopen. De 356-motor hoeft wat minder hard te werken en is dan ook wat rustiger, maar zijn prestaties komen slechts in de buurt van die van de dieselende New Beetle. Tja, er is wat veranderd, de afgelopen – pak 'm beet – dertig jaar. Wat beide oudjes ook gemeen hebben, zijn de staande pedalen; een positionering waar je even aan moet wennen, maar die vroeger niet ongebruikelijk was. De besturing van deze auto's is een stuk indirecter en gevoelozer dan tegenwoordig het geval is, met daarbij uiteraard wel de nodige punten voorsprong voor de Porsche op de Kever.
De tand des tijds..?
Dat scheelt dus nogal met de New Beetle en de TT, die veel 'directer' zijn, met een steviger gevoel en natuurlijk weinig staartlastig; de TT heeft 't nog 'n beetje om de spanning erin te houden, maar in de New Beetle zoek je het vergeefs. Rijdt gewoon als een betrouwbare voorwielaandrijver, met op de achtergrond het typische TDI-geluid. In de pedalen voel je deze diesel overigens wel. De TT loopt uiteraard op benzine en bracht in onze testwagen zijn vermogen via alle vier de wielen op de weg. Ben je in ieder geval verlost van die altijd op de loer liggende wielspin van de voorwielaandrijver. De geblazen 1.8 20-klepper voldoet prima, maar voor het ultieme sportgevoel raden we toch de 225 pk-variant aan. Die extra 45 paarden maken het ook extra spannend; de prestaties van de Audi TT liggen dan op Porsche-niveau (en heel ver boven die van een 356). Ja, er is veel veranderd, maar toch blijven die oudjes absoluut hun charme behouden. Dat blijkt ook zonneklaar uit de belangstelling van hedendaagse ontwerpers voor de klassiek-bolle vormen van deze antiekelingen, en daarmee zijn we weer terug bij het uitgangspunt van dit verhaal: de tand des tijds laat de boogvorm ongemoeid.
Dit artikel is gratis te downloaden in PDF-formaat. Hiervoor maak je eenmalig een AutoWeek account aan, waarna je onbeperkt uit het AutoWeek archief kunt downloaden.





