Prijzen aan pomp blijven stijgen, maar kabinet stelt besluit over ingrijpen uit

"Ik kan me heel goed voorstellen dat dit veel zorgen geeft bij mensen en bedrijven. Toch is het verstandig om nog heel even te kijken hoe deze oorlog zich ontwikkelt", zei premier Rob Jetten afgelopen vrijdag na de wekelijkse ministerraad. Deze voorzichtige toon klinkt al weken. Het kabinet bereidt zich voor op "alle mogelijke scenario's" en wil ingrijpen "als dat nodig is". In eerste instantie wordt daarvoor de blik gericht op Prinsjesdag.

Maar de druk op het kabinet neemt toe. Er lijkt nog geen einde te komen aan de aanvallen in het Midden-Oosten. Bovendien is ook de energie-infrastructuur een doelwit. Als de oorlog wel stopt, kost het nog veel tijd om die te repareren. Wereldwijd waarschuwen experts voor grote(re) economische gevolgen.

Vanuit de Kamer en de maatschappij zwelt de kritiek op de terughoudendheid aan. Ondernemers kunnen volgens MKB Nederland en VNO-NCW niet wachten tot september. Ze pleiten voor een tijdelijk publiek fonds voor bedrijven die in de financiële problemen komen en voor een verruiming van de onbelaste kilometervergoeding.

Huishoudens en bedrijven voelen de gevolgen in de portemonnee. De prijs van een liter benzine was maandag 2,57 euro, bijna 30 cent meer dan voor de oorlog. De prijs van diesel is nog harder gestegen. Ook de gasprijs is gestegen, maar die ligt nog lang niet zo hoog als tijdens de energiecrisis van vier jaar geleden. Het is een van de redenen dat het kabinet nog voorzichtig is met het nemen van maatregelen.

Maar, benadrukte Jetten, het kabinet wil vooral niet te hard van stapel lopen, omdat je elke euro maar één keer kan uitgeven. "Als je nu te snel heel veel belastinggeld gaat inzetten, zonder dat je weet wie de meeste ondersteuning nodig heeft, gaan we daar over een paar weken of maanden heel veel spijt van krijgen." Misschien heeft het kabinet een les geleerd van de energiecrisis van 2022. De toen tijdelijk bedoelde korting op de brandstofaccijns bestaat nog steeds. Mensen iets geven is makkelijk, mensen weer iets afpakken is dat niet in de politiek.

Het kabinet vreest bovendien dat de situatie nog veel ernstiger wordt. Minister Eelco Heinen (Financiën) sluit "economische schokken" niet uit. De gevolgen zullen dan verder reiken dan hogere prijzen aan de pomp. "We moeten voorkomen dat we nu te snel schaarse middelen inzetten die je straks misschien nodig hebt in een ernstigere situatie", zei hij. De zakken van het kabinet zijn ook niet meer zo diep, benadrukte Heinen daarbij.

Als het kabinet ingrijpt, moet die steun terechtkomen bij de mensen en bedrijven die het hardst worden geraakt. Alle scenario's voor de omvang en de duur van de situatie worden, met de daarbij behorende maatregelen, in kaart gebracht. Generieke maatregelen, zoals een verlaging van de accijns op brandstof, staan niet bovenaan het lijstje. Ook staat het dempen van de prijzen aan de pomp haaks op het advies van het Internationaal Energieagentschap. Die oppert onder meer om mensen te stimuleren om de auto te laten staan. Het doet denken aan de autoloze zondagen van de jaren zeventig.

De Nederlandsche Bank (DNB) prijst de houding van het kabinet. President Olaf Sleijpen zei dinsdag dat hij het verstandig vindt dat het kabinet nog geen besluit heeft genomen over compensatie voor huishoudens. Desondanks willen verschillende oppositiepartijen dat het kabinet nu ingrijpt. PVV, Groep Markuszower en SP eisen actie. GL-PvdA komt met het plan om maximumprijzen voor benzine en diesel in te voeren. Die maatregel geldt al langer in België. Ook JA21 denkt na over steunmaatregelen. De partij wil in elk geval de extra btw-inkomsten die het kabinet ontvangt door de hogere brandstofprijzen teruggeven aan de automobilist.

Via NU.nl.