Deze man leerde Amerikanen kleiner denken op autogebied

Lee Iacocca, vader van kleine Chryslers

Lee Iacocca
Lee IacoccaLee IacoccaLee IacoccaLee IacoccaLee IacoccaLee Iacocca Lee IaccocaLee IaccocaLee IaccocaLee Iacocca

In de jaren 80 nemen de Amerikanen definitief afscheid van hun klassieke, grote slagschepen. Onder druk van benzineschaarste en Japanse concurrentie leren Amerikaanse fabrikanten met vallen en opstaan hoe ze compacte auto’s moeten bouwen. Het is Lee Iacocca die als baas van het noodlijdende Chrysler-concern de weg wijst. 

Van The Big Three, die in de auto-industrie in de Verenigde Staten de dienst uitmaken, waren er begin jaren 80 bijna maar twee overgebleven. Bijna. Want in 1978 werd Lee Iacocca, die in 2019 op 94-jarige leeftijd overleed, de nieuwe topman van Chrysler. En hij flikte het. Hij introduceerde nieuwe, kleine en compacte auto’s en bracht daarmee het noodlijdende Chrysler – al was het dan maar tijdelijk – weer terug aan de top.

 Iacocca begint zijn loopbaan in 1946 bij Ford, hij is dan 22 jaar en komt rechtstreeks van de universiteit. Het is het begin van een grootse carrière, waarin hij verantwoordelijk wordt voor de ontwikkeling van de eerste Ford Mustang en uiteindelijk, in 1970, president-directeur wordt van Ford Motor Company. Zijn enige probleem is dat Henry Ford II, de allerhoogste baas van het bedrijf, hem niet mag. Op 13 juni 1978 stuurt Henry hem de laan uit.

Dodge Charger

De Dodge Charger heeft onder meer lange tijd het imago van autofabrikant Chrysler bepaald.

Op dat moment is Chrysler op sterven na dood. Tot in de jaren 60 is het dit bedrijf voor de wind gegaan; auto’s als de Dodge Charger, de Road Runner en de Plymouth Barracuda hebben in de jaren 60 het imago van het bedrijf bepaald. Maar in de jaren 70 komt de klad erin. De modellen verkopen slecht, buitenlandse vestigingen, zoals Rootes Group en Simca in Europa, renderen niet en de kwaliteit van de auto’s holt achteruit. De nieuwe Dodge Aspen en Plymouth Volaré vertonen talloze storingen en er staan tienduizenden onverkochte auto’s opgeslagen op grote terreinen.

Lee Iacocca levert salaris in, net als personeel

Lee Iacocca treedt aan als nieuwe president van Chrysler Corporation en wil orde op zaken stellen. Maar tot overmaat van ramp breekt er in Iran een revolutie uit, waardoor een nieuwe oliecrisis ontstaat. De benzineprijzen gaan door het dak en de vraag naar grote auto’s stort in. Bij Chrysler raakt het geld op en het bedrijf moet bij de regering in Washington om steun vragen. En daar niet alleen, Iacocca vraagt ook het personeel om twee jaar lang in te leveren op hun salaris, dat kost de gemiddelde medewerker $ 10.000 per jaar. Maar Iacocca doet zelf ook mee, hij verlaagt zijn loon een jaar lang naar 1 dollar per jaar. Het zit Chrysler dus niet mee, eind jaren 70.

 Klein en zuinig: de K-car

Niettemin wordt er hard gewerkt aan toekomstplannen. Henry Ford heeft in de loop van de jaren wel meer mensen uit zijn bedrijf gegooid en zo is ook ontwerper Hal Sperlich al in 1977 bij Chrysler terechtgekomen. Hij werkt daar aan een idee dat bij Ford ook al was voorgesteld, namelijk om een compacte middenklasse sedan te bouwen. Het project krijgt de werknaam K-car en wordt ook onder die naam bekend bij het publiek. De K-car krijgt een 2,2-liter viercilinder van 84 pk die Chrysler in eigen huis ontwerpt, of een 2,6-liter vierpitter van Mitsubishi die 92 pk levert. De configuratie van de auto is voor de Verenigde Staten nog nieuw, maar in Europa al gemeengoed: voorwielaandrijving met een viercilinder motor die dwars voorin staat.

Kortere auto, goedkoper transport

Bij de ontwikkeling van de K-car wordt er alles aan gedaan om de totale lengte onder de 176 inch of 4,47 meter te houden. Daarmee passen er namelijk meer auto’s op een standaard transporttruck, wat scheelt in de kosten. Met deze kleine auto kan Chrysler zich in de markt onderscheiden. Door de plotselinge stijging van de brandstofprijzen is er een enorme vraag naar kleine auto’s ontstaan. General Motors prijst zich gelukkig dat het juist in 1979 zijn kleine X-cars heeft geïntroduceerd, waaronder de Chevrolet Citation. Ford heeft een probleem, want dat merk heeft nog geen nieuwe kleine auto. Intussen gaan de Japanse auto’s als warme broodjes over de toonbank, maar hebben het probleem dat de interieurruimte tegenvalt. Vandaar dat Chrysler zijn K-cars aanprijst met de mededeling dat er ‘six Americans’ in passen, een speldenprik naar de Japanse merken die hooguit plaats bieden aan vijf kleine Japannertjes.

Lee Iacocca

De Dodge Aries: ongeveer even groot als een Opel Rekord.

In oktober 1980 worden de nieuwe modellen geïntroduceerd als Dodge Aries en Plymouth Reliant. De vormgeving is strak en hoekig, het formaat is hetzelfde als pakweg een Opel Rekord en de auto’s zouden er heel Europees uitzien, ware het niet dat ze zijn voorzien van Amerikaanse opsmuk als verchroomde sierstrips en vinyldaken. De hoge ramen geven de K-car iets koddigs, hij ziet eruit alsof de Ford Thunderbird of de Chevrolet Caprice uit die jaren een broertje hebben gekregen. Leuke gadgets zijn er ook, de K-car kan zelfs praten. Een ingebouwde mannenstem waarschuwt de bestuurder als het licht aanstaat of het oliepeil te laag is.

 

Lee Iacocca

De Plymouth Reliant, verkrijgbaar met typisch Amerikaanse opsmuk.

De Amerikaanse consument is echter wel gecharmeerd van het nieuwe kleine model en na een aarzelende start begint de verkoop te lopen. Uiteindelijk halen de Aries en de Reliant samen een marktaandeel van 20 procent in de compacte klasse en worden er in het eerste jaar in de Verenigde Staten al meer dan 300.000 stuks verkocht. In 1981 komen de K-cars ook naar Europa, om te beginnen naar Nederland. Maar voor de Ford Sierra, Volkswagen Passat en Opel Ascona C is de kleine Amerikaan geen partij.

 Lee Iaccoca

De Plymouth Voyager/Dodge Caravan, oftewel de auto die wij in Europa als Chrysler Voyager leren kennen.

Iacocca heeft nog meer pijlen op zijn boog, want eind 1983 wordt de Dodge Caravan/Plymouth Voyager geïntroduceerd. Ook dit plan is eerder bij Ford onderzocht. Hal Sperlich en Lee Iacocca hebben begin jaren 70 het project Ford MiniMax ontwikkeld. Het idee was om een bestelwagen te bouwen die alle functies had van een gewone stationcar, maar die meer ruimte en meer luxe bood. Ook moest hij in een gewone garage passen. Het eerste prototype van de MiniMax was klaar in 1972 en de marktintroductie stond gepland voor 1975, maar Henry Ford II was bang dat het nieuwe model te veel marktaandeel van de bestaande stationwagons zou afsnoepen en dus werd het project afgeblazen.

Nu wordt hetzelfde plan bij Chrysler weer opgepakt. En met succes. De nieuwe auto vormt een klasse op zichzelf en daar is aanvankelijk niet eens een naam voor. Pas na een jaar of twee vindt de term Multi Purpose Vehicle ingang en is het MPV-segment geboren. Dat segment wordt de eerste tien jaar in de Verenigde Staten gedomineerd door de Chrysler-modellen. Overigens is Chrysler niet de allereerste, Nissan had in 1982 al zijn Prairie gepresenteerd en een jaar later verscheen de Mitsubishi Space Wagon. En een jaar na Chrysler komt Renault met zijn Espace op de markt. Toch is  Chrysler wel de eerste die met dit concept de Amerikaanse markt verovert. En dat niet alleen, onder de naam Chrysler Voyager wordt de auto ook in Europa een groot succes. In 1988 verschijnt hij in ons land op de weg, en oogst daar heel wat verbaasde blikken. Met zijn 3,0-liter V6 die de voorwielen aandrijft, de enorme binnenruimte en het fauteuil-achtige meubilair is het een ideale auto voor lange afstanden en de Voyager doet het die eerste jaren dan ook uitstekend als zakenauto.

Daarmee is het Lee Iacocca gelukt om van Chrysler weer een winstgevende onderneming te maken. Het blijft niet bij alleen deze twee nieuwe modellen, want onder leiding van Iacocca neemt Chrysler in 1987 ook American Motors, en dus het merk Jeep, over. Als Lee Iacocca op 31 december 1992 met pensioen gaat, heeft hij van Chrysler weer een gezonde autofabrikant gemaakt, en heeft hij de Amerikanen geleerd dat er wel degelijk een substituut is voor cubic inches. 

Dit artikel heeft eerder in AutoWeek Classics 8 2019 gestaan.

Lezersreacties (20) (gesloten)

Maak melding van misbruik

Let op! Deze functie is niet bedoeld om zelf een commentaar toe te voegen. Optioneel kunt u er een opmerking bij plaatsen.

Er is iets mis gegaan. Probeer het later nog eens of e-mail ons.

Reactie verwijderen

Weet je het zeker dat je dit bericht wilt verwijderen?

Er is iets mis gegaan. Probeer het later nog eens

De discussie is gesloten.
Reageren is niet meer mogelijk.