Met eerste drie generaties Ford Mustang bij elkaar zie je hoe moeilijk evolutie van icoon is

In de vroege jaren 60 blijkt uit demografische berekeningen dat in dat decennium het aantal jongvolwassenen van 20 tot 24 jaar oud zal verdubbelen. Slimme ondernemers realiseren zich dat er dus tweemaal zoveel jonge consumenten in aantocht zijn met een prima opleiding, een hoog inkomen en de ambitie om uitgebreid van hun welvaart te genieten. Daarbij hoort in Amerika het bezit van een auto, maar geen enkele fabrikant biedt op dat moment een model aan waarvan twintigers blij worden. Ook Lido ‘Lee’ Iacocca, de hoogste baas van de Ford Division van de Ford Motor Company, beseft dat er een nieuw koperspubliek staat te trappelen – mits de juiste auto voorhanden is. Zoals de autogekke zoon van Italiaanse immigranten het in zijn autobiografie zegt: ‘Een auto als de Ford Edsel was bestemd voor een markt die er niet was. Maar hier was een markt die op zoek was naar zijn auto.’ Iacocca en zijn team formuleren het eisenpakket voor een auto die de jeugd moet veroveren: hij moet snel zijn, sexy en – vooral –  betaalbaar. 

In 1966 al een miljoen van verkocht

Iacocca’s team komt op basis van het wensenlijstje op de proppen met de Ford Mustang. Die blijkt een schot in de roos. In 1966 vestigt de nieuweling een tot dusver ongebroken record: binnen twee jaar na zijn introductie zijn er al een miljoen van verkocht. In de decennia die volgen, wordt het verhaal van de Mustang het verhaal van de Amerikaanse autoindustrie: de slanke sportieveling groeit uit tot een ‘vet zwijn’ (in de woorden van Iacocca). Oliecrisis, downsizing en dubieuze designkeuzes volgen elkaar op totdat besloten wordt terug te keren naar de kernwaarden waarmee het allemaal begon. Er komt een retro-Mustang die sprekend lijkt op wat er eind jaren 60 van de Ford-productielijnen rolde.

Wat alle Mustang-generaties met elkaar gemeen hebben is dat ze geschiedenis schreven. Aan de hand van vier modellen uit drie generaties peilen we welke van die verhalen de beste zijn.

Mustang I Convertible 1965: het tieneridool

Waar anders te beginnen dan bij het de stamvader? Op stap met het zeldzaamste model uit de eerste Mustang-generatie, een cabrio met potente 4,7-liter V8.

Je moet het even weten, maar dan vertelt één letter je alles over deze auto. Het gaat om de vijfde letter in chassiscode 5F08K329618, om precies te zijn. Die betekent dat deze rode cabriolet een orginele ‘K-code’ is, ofwel dat hij in oktober 1965 van de lopende band is gerold met de optionele 289 cubic inch High Performance V8 van 271 pk. Meerprijs nieuw: 328 dollar. Dat maakt van dit vroege model de heetste Mustang die je kunt krijgen; Ford monteert op dat moment nog geen Big Blocks in de Mustang en de Texaanse kippenfokker Carroll Shelby zal pas veel later naam maken met het creëren van wilde pk-monsters op Mustang-basis. 

Blok voor GT350

Die ene letter staat voor een viervoudige carburateur van Autolite en een scherpere nokkenas, waardoor de kleppen direct en niet niet via hydraulische klepstoters worden bediend. Shelby kiest dit blok later als de basis voor zijn fameuze GT350. Ford stopt niet bij het tunen van de motor. De ranke Pony car krijgt een straffer onderstel en een directere besturing – nou ja, naar de maatstaven van Amerikaanse auto’s uit de jaren 60 dan. Want je moet ook in dit pittige paard continu bijsturen wil je de Mustang ook maar een beetje rechtuit laten lopen. Remmen doet de Mustang ook niet van harte; maar wat wil je ook met trommelremmen achter. Toen vond iedereen het prima. 

HiPo met handbak

De liefkozend HiPo genoemde Mustang wordt in eerste instantie alleen geleverd met een handgeschakelde versnellingsbak. Die past ook veel beter bij het dubbele karakter van deze auto, die dankzij zijn V8 in potentie razendsnel is. Maar je kunt dankzij de soepele en direct schakelende vierbak niet alleen wild tekeer gaan door het uiterste van de V8 te vragen, maar ook relaxt en schakellui cruisen. Doe je het eerste, is voorzichtigheid geboden. Op een vochtige baan meten we voor de sprint van 0-100 km/h een keurige tijd van 12,5 seconden, maar dan heb je ook je handen vol aan de meer dan nerveuze achterhand van de Mustang. Doe je het tweede, heb je net zo goed bekijks met je ranke, sympathiek gestileerde allemansvriend. En dat is wat de oer-Mustang zo speciaal maakt: hij is vandaag de dag nog net zo begerenswaardig als een halve eeuw geleden. Iacocca en de zijnen wilden een auto maken waarin iedereen zich thuis voelde, of het nu de dochter des huizes was die ermee ging shoppen, vader die ermee naar zijn werk ging of de Highschool-dropout die het op de kwart mijl opnam tegen andere vetkuiven. Ook vandaag de dag kun je nog prima voorrijden in deze Mustang; zelfs de gemiddelde managementconsultant slaat er geen modderfiguur in. En zeg nou zelf: hoeveel kans heeft zo iemand nou om cool te zijn?

Technische gegevens Ford Mustang I Convertible 1965 

Afmetingen (l x b x h) 4,61 x 1,82 x 1,35 m
Motor V8, in lengterichting
Nokkenasaandrijving distributieketting
Inhoud 4.728 cc
Vermogen 199 kW (271 pk) bij 6.000 t/min
Koppel 421Nm bij 3.400 t/min
Topsnelheid 190-200 km/u
Transmissie vierbak, handgesch.
Aandrijving achterwielen
Remmen v/a schijven/trommels
Bandenmaat testauto 7,75 x 14
Verbruik (fabrieksopgave) 18-22 l/100 km
Tankinhoud/brandstof 61 l/super
Actieradius 305 km
Leeggewicht 1.435 kg
Max. totaalgewicht 1.950
Max. belading 515 kg
Oorspr. prijs Mustang Convertible ’65 2.557 dollar
Oorspr. prijs Convertible 289 HiPo 2.885 dollar

Ford Mustang Boss 302: Bronstige baas

Natuurlijk is het een kwestie van tijd voordat de Mustang een Muscle-car wordt. De Boss 302 is een racewagen voor de openbare weg – en daarmee de wildste Mustang uit deze test.

Dat de ranke, fijnbesnaarde Mustang in korte tijd muteert tot een opgefokte straatvechter hebben we te danken aan Semon E. ‘Bunkie’ Knudsen, die in 1968 aantreedt als President van de Ford Motor Company. Hij transformeert de charmante Ford in een heftige sportwagen, waarmee Carroll Shelby het alleenrecht verliest op de autosportactiviteiten met de Mustang.

Trans Am-kampioenschap

In die jaren is het populaire Trans Am-kampioenschap een perfect uithangbord voor Amerikaanse autofabrikanten. De op muscle cars geënte competitie, met wedstrijden op de beste circuits van Amerika, wordt in die tijd gedomineerd door de Chevrolet Camaro Z/28 en dat is Knudsen een doorn in het oog. Hij laat voor raceseizoen 1969 de Mustang Boss 302 ontwikkelen, waarvan er volgens de homologatiereglementen 1.000 stuks gebouwd moeten worden. Wie er 700 dollar bovenop de basisprijs van de Mustang voor over heeft, krijgt daardoor een heuse racewagen in handen, met typegoedkeuring voor de openbare weg en, zo belooft ‘Bunkie’, ‘het beste rijgedrag van alle Amerikaanse auto’s’.
Om die belofte gestand te kunnen doen, krijgt de Boss een verlaagd en snoeihard onderstel, een enorme veerpootbrug en wordt de starre achteras voorzien van twee schokdempers aan elke kant; twee voor en twee achter de as.

In 1970 succesvol

Het duurt tot 1970 voordat de Boss de concurrentie de baas is in het Trans Am-kampioenschap, maar tegen die tijd is het homologatiequotum al met 628 stuks overschreden. Onze testauto is gebouwd op 6 juni 1969 en verkocht voor 4.264 dollar. De nieuwe eigenaar kiest uit de optielijst voor de achterspoiler, de opvallende lamellen boven de achterruit, een spedifferentieel en een handgeschakelde vierbak met korte overbrengingen. 

290 pk

Stap in en je voelt je als een kip die de oven in wordt geschoven, geroosterd door de uitlaathitte van de zelfs stationair als een gekooid roofdier klinkende, 290 pk sterke 4,9-liter (ofwel 302 cubic inch) V8. Al zijn hanige gekrakeel ten spijt is de Boss geen strepentrekker; de eerste versnelling is lang, de schakelwegen zijn lang en doordat de vezetten ook nog eens heel dicht op elkaar zitten, ben je vooral bezig met te voorkomen dat je de verkeerde versnelling kiest. En schakelen moet je, het liefst veel, want de V8 haalt toerentallen waarbij mindere soortgenoten al lang een spoor van motordelen zouden uitspugen. Dat betekent ook dat deze achtpitter zijn volle geweld luidkeels krijsend prijsgeeft als je hem loslaat. Het liefst op een bochtig traject, want daar is de Boss verrassend lichtvoetig. Té lichtvoetig soms; ga tot het gaatje en je moet fysiek alle zeilen bijzetten om de Muscle-Mustang de baas te blijven. 

Technische gegevens Ford Mustang Boss 302 

Afmetingen (l x b x h) 4,46 x 1,80 x 1,38 m
Motor V8, in lengterichting
Nokkenasaandrijving distributieketting
Inhoud 4.943 cc
kW (pk) bij t/min 213 (290)/6.000
Nm bij t/min 393/4.300
Topsnelheid 190-214 km/u
Transmissie vierbak, handgesch.
Aandrijving achterwielen
Remmen v/a schijven/trommels
Bandenmaat testauto 235/60 R 15T
Verbruik (fabrieksopgave) 18,5 l/100 km
Tankinhoud/brandstof 75,7 l/super
Actieradius 400 km
Leeggewicht 1.400 kg
Max. totaalgewicht 1.800
Max. belading 400 kg
Oorspr. prijs Mustang Hardtop ‘69 2.618 dollar
Oorsp. prijs Mustang Boss 302 3.588 dollar

Ford Mustang II: Geslaagde mislukkeling

Hij is gebaseerd op de beruchte Ford Pinto, wat niet echt een aanbeveling is. Maar wie ervan houdt van de gebaande paden af te wijken, heeft aan de Mustang II helemaal geen slechte auto.

Ford kampt aan het begin van de jaren 70 met een nieuw probleem: de Amerikaanse autokoper laat de producten uit Dearborn links liggen en ontwikkelt een voorkeur voor importauto’s als de Ford Capri of de Datsun 240Z. Een nieuw, magisch woord doet zijn intrede bij de fabrikant: downsizing. Fords eerste pogingen daartoe heten Maverick en Pinto. Maar management en ontwerpers worstelen zwaar met de vraag hoe je een legende als de Mustang in de nieuwe trend moet passen.

Italiaans design aangepast door Amerikanen

Mustang-uitvinder Lee Iacocca, op dat moment President van de Ford Company, wenst van zijn tien jaar oude idee opnieuw een ‘klein juweeltje’ te maken. Het Italiaanse designhuis Ghia komt met een ontwerp op de proppen waarin de slanke lijnen van het origineel worden geciteerd, maar de mannen van Ford sleutelen zo lang aan het designvoorstel dat de auto die in 1974 wordt gepresenteerd veel wegheeft van de nachtelijke uitspatting van een designer die te lang aan de hasjpijp heeft gelurkt. De Mustang II heeft nét de verkeerde proporties en biedt al helemaal niet de veelzijdigheid van zijn ranke voorganger.Er is geen cabriolet, alleen een sedan en een fastback. In 1975 volgt een halfopen T-top. De techniek komt deels van de vreselijke Pinto en onder de motorkap pruttelt zowaar een 2,3-liter viercilinder. Er is ook een 2,8-liter V6 leverbaar, afkomstig van Ford Duitsland. Pas een jaar na zijn introductie komt er een V8, een 4,9-liter met 122 pk. 

Tijdens oliecrisis populair

Zijn bedenkelijke uiterlijk te spijt blijkt de Mustang II gedurende de oliecrisis populair: er worden er bijna 384.000 van verkocht. Daarvan zijn er 89.500 uitgemonsterd in de luxe Ghia-versie. Dat betekent onder meer een vinyldakje, hoogpolig tapijt en tranentrekkend lelijke imitatiehouten accenten op het dashboard. De doelgroep, de gelande middenklasse, vindt het allemaal prachtig. De jongere Mustang-koper kiest liever voor de sportievere Cobra II of schaft het Sports Performance Package aan, dan vanaf 1977 leverbaar is. De Ghia  op deze pagina’s heeft dat niet. Ook prima.

De blauwe braverik geeft je het gevoel te rijden in een typische Amerikaanse slee van die tijd, maar dan gekrompen tot het formaat van een coupé met sportieve aspiraties. En zo rijdt hij ook. De 105 pk sterke 2,8-liter V6 komt, mede dankzij de automaat, traag op gang. Ons slalomparcours legt hij af als een halfdronken danser die niet precies weet waar hij zijn voeten neer moet zetten – hij máákt elke bocht wel, maar niet van harte.De tweede generatie Mustang is allesbehalve sportief. Maar juist daardoor is hij prima geschikt voor dagelijks gebruik.

Technische gegevens Ford Mustang II Hardtop
Motor V6, overdwars
Nokkenasaandrijving tandwielen
Inhoud 2.792 cc
kW (pk) bij t/min 76,5 (105)/4.400
Nm bij t/min 202/2.800
Topsnelheid 160 km/u
Transmissie automaat, 3 versn.
Aandrijving achterwielen
Remmen v/a schijven/trommels
Bandenmaat testauto 185/80 R13
Verbruik (fabrieksopgave) 11-16 l/100 km
Tankinhoud/brandstof 49,2 l/super
Actieradius 370 km
Leeggewicht 1.247 kg
Max. totaalgewicht n.b.
Max. belading n.b.
Oorspr. prijs Mustang II 2.3 L 3.525 dollar
Oorsp. prijs Mustang II 2.8 Ghia 4.090 dollar

Ford Mustang III: Nieuwe zakelijkheid

De puristen briesen als de Mustang III wordt gepresenteerd, maar Ford zet wél een auto neer die past bij de tijdgeest. De kritiek op het model is dan ook niet helemaal terecht.

Op het eerste gezicht mag deze Mustang III 2.3 LX saaier lijken dan landmeter zijn in de Sahara, maar rij er een rondje in en je weet wel beter. Bedenk je allereerst dat het weinig had gescheeld of deze laatste variant van de Mustang III was er helemaal niet geweest. Ford heeft het model tegen het einde van de jaren 80 eigenlijk al afgeschreven. Samen met Mazda ontwikkelt het merk een Mustang-opvolger, die het oudje moet doen vergeten. Fans van de oer-pony reageren woedend en Ford moet overschakelen op plan B. De verfoeide ‘Mazdang’ wordt de voorwielaangedreven Ford Probe, de Mustang III krijgt in de vroege jaren 90 een facelift, maar dan wel conform de trend van die tijd. Onder de kap van de witte cabrio op deze pagina’s pruttelt een 90 pk viercilinder – en dat terwijl Ford tegelijkertijd de Cobra SVT met 5-liter-V8 verkoopt.

Scorpio-neus?

Met een beetje goede wil lijkt de aerodynamisch gladde neus van onze testcabrio op de destijds modern gelijnde Ford Scorpio, maar het interieur heeft meer weg van het instapmodel van een suffe middenklasser uit 1978: sober, hoekig en voorzien van heel veel goedkoop plastic. In combinatie met de trage viertraps automaat lijkt het alsof deze cabrio doorlopend een loden caravan moet trekken. Ironisch genoeg is de jongste Mustang uit deze vergelijking dus ook met afstand de traagste. Van 0 naar 100 km/u ben je bijvoorbeeld 15 lange seconden onderweg, wat des te treuriger is als je weet dat de Mustang III het scherpste rijgedrag van ons testviertal heeft. Het enige voordeel van die discrepantie is dat hij lekker zuinig is; een respectabel verbruik van onder de 1 op 10 is prima mogelijk.

Draait om rijden

Daarmee is de Mustang III bijzonder geschikt voor lieden die geen enkele interesse hebben in de geschiedenis of het imago van hun auto. Voor hen is rijden in deze cabriolet één groot feest. Iedereen ziet je, maar niemand registreert dat. Hij vraagt geen enkele inspanning van zijn bestuurder en dringt zich niet op. Je laat de elektrische kap per knopdruk (en met het geluid van een elektrische tandenborstel) achter de achterbank zakken, stopt je tape met Abba’s Greatest Hits in de optionele cassettespeler en verplaats je comfortabel weggedoken in het zachte velours van A naar B – meer niet, minder ook niet. 

Het is bijna niet te geloven dat Ford dit model bijna anderhalf decennium lang in productie houdt, van 1979 tot 1993. Mustang-vader Iacocca maakt het allemaal niet meer mee; hij is al in 1978 met ruzie vertrokken. Hij gaat naar Chrysler en bedenkt daar een ander Amerikaans succesmodel: de MPV. 

Technische gegevens Ford Mustang III Convertible

Afmetingen (l x b x h) 4,56 x 1,74 x 1,31 m
Motor 4 in lijn, overdwars
Nokkenasaandrijving distributieketting
Inhoud 2.301 cc
Vermogen 65 kW (89 pk) bij 4.000 t/min
Koppel 180 Nm bij 2.600 t/min 
Topsnelheid 150-160 km/h
Transmissie automaat, 4 versn.
Aandrijving achterwielen
Remmen v/a schijven/trommels
Bandenmaat testauto 195/75 R14
Verbruik (fabrieksopgave) 9-14 l/100 km
Tankinhoud/brandstof 58 l/super
Actieradius 480 km
Leeggewicht 1.340 kg
Max. totaalgewicht 1.764
Max. belading 424
Oorspr. prijs Mustang LX cabrio 14.810 dollar
Oorsp. prijs Mustang GT Cabrio 18.418 dollar

Dit verhaal is eerder gepubliceerd in AutoWeek Classics