Retourtje Polen 1 op 23

Mijn jaarlijkse ritje naar vrienden in Oost-Polen (3000 km retour) deed ik ditmaal niet per BX maar hybride in de Lexus CT 200h van mijn broer, vol toeters en bellen maar wel op zuinige 16 inch Michelin Energy's. Over het suïcidale rijgedrag in Polen heb ik in 2011 Heiligekoeienslachtinggeschreven; de enige dode die we nu zagen vallen was een overstekende kat. Het Poolse rijgedrag is nog even beroerd als twee jaar terug, maar – zie YouTube – beter dan van Russen of Chinezen. Polen krijgt steeds meer snelwegen, met gevaarlijke 'roll-over' bermgreppels en geluidsschermen midden in het landschap, waar de onervaren turborijders elkaar met 140 mogen opjagen. De B-wegen, die de meeste steden verbinden, zijn er slechter aan toe met overal gaten, ribbels, reparaties en gruis (wintereffect). Onder sommige wegen ( in regio's die tot 1945 Duits waren) voel je nog het Hitler-beton, kedeng-kedeng-kedeng. Daar viel de Lexus door de mand: wat is dat ding hard geveerd! Natuurlijk ben ik als BX-rijder verwend, maar na een paar uur B-wegen stap je verre van fit uit de Lexus. Achterin, met harde vlakke zittingen, komen schokken nog harder door dan voorin. Het band- en rolgeluid zijn erg overheersend, want voor de rest is de CT 200h zoevend stil, de motor hoor je nauwelijks in de Eco-stand. Sturen gaat prettig precies, de wegligging en remmen zijn prima, de grenzen daarvan hebben we nooit gezocht of bereikt. In Polen is een defensieve rijstijl een must, wat een mooi verbruik oplevert, tenzij je constant gaat inhalen, wat de Poolse kamikazepiloten doen. We werden op een smalle weg zelfs ingehaald door een Nederlandse vrachtwagen met Pools kenteken die auto na auto inhaalde maar na een half uur nog steeds zichtbaar was. Zulke aspirant-moordenaars (met gekocht grootrijbewijs?) vervloek je als je de vele bermmonumenten ziet. Ook op de Autobahn werden we massaal ingehaald, want mijn broer (74) zet de cruise control uit principe op 100; die heeft te veel verkeersdoden meegemaakt. Ikzelf hou liever 110 aan, geef zelf gas en ga helling-op terug naar 90 en helling-af naar 120+. Met een beetje gas erbij rij je dan ruim 1 op 30 met nog geen 2000 toeren. Ik ben zo ook zuiniger dan 100 met cruise-control, want die geeft flink gas helling-op (1 op 3!) en remt helling-af juist af, waar ik tijdwinst pak. Deze Lexus is de ideale zuinige fileauto, omdat hij dan grotendeels elektrisch kan rijden en de automaat rust geeft. Op de monitor (foto) kun je dat exact volgen: na drie minuten motor aan (en 1 op 3) inclusief opladen kun je acht minuten stapvoets elektrisch Autobahn rijden. In Polen lukte het me regelmatig ruim 1 km elektrisch te rijden door de vele dorpjes waar je terug naar 50 moet, met gas-los binnenrolt en met weinig gas stil doorheen zoeft. Leuk om mensen verbaasd te zien omkijken naar zo'n auto zonder lawaai. Pas bij 60 of heuvel-op gaat de motor ongemerkt meedraaien. De boordcomputer /infocentrum geeft allerlei vormen van feedback over wat er onder de motorkap gebeurt en hoeveel je verbruikt. Alleen jammer dat het momentaan verbruik te klein wordt weergegeven en wegvalt zodra de cruise-control aan of uit gaat. Die functie zou in grote "km/l"-waarden steeds zichtbaar moeten blijven. De navigatie werkt goed, te goed zelfs, want bij elke file krijg je een omrijroute. Dat leverde ons heen 100 km en twee uur omrijden over plattelandsweggetjes op. De les daarvan is: altijd een echte wegenkaart paraat hebben en alleen van de Autobahn af als je weet waar je uitkomt.

Al met al is zo'n luxe Lexus overladen met allerlei functies die een dag studie vergen en dan nog hun eigen gang gaan. Als dit de voorloper van de "zelfrijdende auto" is (AW 18, blz. 23) dan weet ik het wel: die komt nooit verder dan met 100 km/u in rijen van 3 over de Autobahn. Die zie ik niet met Amsterdamse fietsers, Poolse weggebruikers en (het ontwijken van) gatenkaas-wegdekken leren omgaan, ik zou het niet eens willen. Ook al is in de VS de eerste proef met een Prius botsvrij gelukt, zo'n auto is als middel erger dan de kwaal.

Afgetankt op gemiddeld 1 op 23 (op de boordcomputer 1 op 24,3) is de Lexus wel recordhouder retourtje Polen geworden. Maar met 1 op 17,8 in mijn oude carburateur-BX14 uit 1985 en een (file-vrije) 1 op 20 met een V6 Audi A4 Avant 2,5 TDI met vijftraps Multitronic deden we het vroeger ook niet slecht. Onlangs heb ik met 7 man in een Ford Transit met 1 op 12,4 een vlot retourtje West-Polen gereden - sneller dan in de Lexus - dat was ook niet slecht. Kortom, de CT 200h is een dure en ingewikkelde manier om 30% brandstof te besparen, wat mij in elke auto met Het Nieuwe Rijden net zo makkelijk afgaat. Ik blijf dus gewoon mijn 20 jaar oude BX, in 2005 voor 500 euro aangeschaft, afrijden en daarbij 'genieten' van het Poolse wegennet.