Hoewel het smartphonegebruik in het verkeer voor het eerst sinds jaren niet meer stijgt, blijft de impact op de verkeersveiligheid alarmerend groot. Driekwart van de volwassenen gebruikt nog altijd de telefoon onderweg, wat bij voetgangers leidt tot een 2,6 keer hogere kans op een ongeval.

Bij automobilisten die niet handsfree bellen of appen, stijgt het risico op brokken met een factor 1,8, terwijl fietsers hun kans op een botsing zien verdubbelen. Dat blijkt uit de Interpolis Barometer, een tweejaarlijks onderzoek naar telefoongebruik en verkeersveiligheid. De ongelukken variëren van tegen een paaltje rijden tot ongevallen met letsel.

"We doen dit onderzoek al sinds 2017 en steeds zie je dat het telefoongebruik toeneemt. Nu zien we voor het eerst een stabilisatie. Driekwart van de volwassenen gebruikt de telefoon wel eens in het verkeer”, zegt Marjolein Versteeg, gedragsonderzoeker bij VeiligheidNL.

In het onderzoek zegt 38 procent van de mensen die een ongeluk hebben gehad dat de telefoon een rol speelde bij het ongeluk.

Ook in de file onveilig

Het probleem is hardnekkig. Mensen zijn gewend om de telefoon te gebruiken en doen dat ook in het verkeer. Veel automobilisten geven aan alleen in de file op de telefoon te kijken, of als ze voor het stoplicht staan. Dan is het veilig, menen ze.

Dat klopt niet volgens Versteeg. "Als je met je telefoon bezig bent, kijk je minder goed uit en zie je bijvoorbeeld verkeer van rechts niet, of je rijdt tegen je voorganger aan in de file. Zelfs als je klaar bent met een gesprek is je aandacht nog minder. Mensen onderschatten het risico op een ongeluk.’’

Pakkans is klein

De telefoon wordt veel gebruikt om te bellen, te navigeren of berichten te ontvangen en verzenden. Een op de vijf automobilisten belt nog met de telefoon in de hand, bij fietsers is dat zelfs een op de drie. "Dat is verboden en er wordt op gehandhaafd. Maar automobilisten en fietsers schatten de pakkans laag in’’, zegt Versteeg.

Wie betrapt wordt op telefoneren of appen achter het stuur van een auto loopt kans op een boete van 440 euro, exclusief administratiekosten. Fietsers die een telefoon vasthouden riskeren een prent van 170 euro, waar nog 9 euro aan administratiekosten bij komt. Die forse bedragen schrikken kennelijk niet voldoende af.

De telefoon wordt niet meer alleen zakelijk gebruikt. Mensen draaien muziek op hun telefoon, kijken filmpjes of spelen zelfs spelletjes tijdens het rijden.

Mensen willen bereikbaar zijn

Telefoongebruik aanpakken is een taaie klus. Bijna twee derde van de verkeersdeelnemers vindt het telefoongebruik prima zoals dat nu is. Zij zien geen reden om het gebruik aan te passen. Ze vinden het belangrijk altijd bereikbaar te zijn. Mensen schatten de risico’s ook niet goed in, ziet Versteeg. "Mensen overschatten zichzelf. Ik kan wel rijden en telefoneren tegelijk, maar anderen kunnen dat niet.’’

Kleine stappen werken beter

Mensen zien het gevaar niet en zien geen reden om hun gedrag aan te passen, aldus Interpolis. Dat maakt het moeilijk om ze te overtuigen de telefoon te laten rusten in het verkeer. In het rapport wordt aangegeven dat het beste kleine stapjes kunnen worden genomen om het telefoongebruik terug te dringen.

Dat kan bijvoorbeeld door de telefoon weg te leggen, zodat je er tijdens het rijden niet bij kunt. 37 procent van de mensen doet dat al. Of ze zetten de telefoon op stil, zodat ze niet de hele tijd meldingen krijgen.

Foto Getty Images