Weblog Frank: Brandstofprijzen verlagen is als in je broek plassen

Vraag niet wat jouw land voor jou kan doen, maar vraag wat jij voor jouw land kan doen: aldus John F. Kennedy in zijn inauguratiespeech van 1961 en ik vind het nog steeds een van de mooiste aforismen ooit. Blijkbaar was ons gebrek aan zelfredzaamheid, dat ik als een mak van onze tijd beschouwde, ook in de vroege jaren 60 al een maatschappelijk probleem.

Sinds de roep om overheidsingrijpen om de brandstofprijzen te verlagen, galmen de woorden van Kennedy door mijn hoofd, zij het enigszins geparafraseerd: vraag niet wat de overheid aan jouw energierekening kan doen, vraag eerst wat je er zelf aan kan doen.

Wat ik daarmee bedoel? Even terug naar de basis: onze huidige energiecrisis wordt veroorzaakt door de oorlog tegen Iran, dat de Straat van Hormuz controleert. Zo’n twintig procent van onze fossiele brandstoffen moet daar doorheen en sinds die slagader is afgeknepen, zitten we met een serieuze schaarste.

Brandstofprijzen zijn blijkbaar niet hoog genoeg

Wat ik nu ga zeggen, is deels gebaseerd op aannames, maar dit is dan ook geen economisch-wetenschappelijke uiteenzetting, noch het standpunt van AutoWeek, maar een weblog en mijn persoonlijke overtuiging. Als we nu met zijn allen tot nader order alle niet-noodzakelijke brandstofconsumptie zouden staken, zou het zomaar kunnen zijn dat we die twintig procent zelf besparen. Dat idee baseer ik op wat ik om me heen zie gebeuren. Afgelopen zondag – het was een prachtige lentedag – reed ik op mijn racefiets door de Duin- en Bollenstreek. De binnenwegen stonden bomvol auto’s. Waarom, vroeg ik me af. Bollenvelden bekijken? Op het parkeerterrein van het tuincentrum van Oegstgeest was geen plek meer te vinden.

Dinsdagochtend, op weg naar de redactie in Amsterdam, kwam ik op de A4 stil te staan voor een afgesloten Schipholtunnel. Een klein halfuur stonden we muurvast, maar zeker de helft van de auto’s om me heen stond al die tijd met brandende remlichten stationair te pluimen. Ja, daar zaten vast ook zakelijke rijders tussen met een tankpas van de baas, maar ik zag ook genoeg oude brikkies waarvan de berijder het blijkbaar niet de moeite vond de motor dat halfuur uit te zetten. Blijkbaar zijn de brandstofprijzen nog niet hoog genoeg.

Win-win-win-win-win-situatie

Nog steeds zie ik bij mijn supermarkt mensen uit mijn straat (op loopafstand) hun auto volladen, terwijl ik uit ruime ervaring weet dat lopend boodschappen doen in mijn wijk onder de streep minstens zo snel gaat. Goed, ik heb geen gezin te voeden dus mijn boodschappenlijst is een stuk overzichtelijker, maar veel mensen met kinderen hebben tegenwoordig zo’n elektrische bakfiets ter grootte van een kleine touringcar; daar passen gemakkelijk een zak aardappelen en een kratje bier in. Geen bakfiets? Een boodschappenkarretje kost bijna niets. Als verder iedereen die gezond van lijf en leden is en op redelijke afstand van zijn werk woont, nu eens op de fiets daarheen gaat: je energierekening keldert, je rijdt de file voorbij, steekt de woon-werkvergoeding in je zak, je hebt meteen gesport en je draagt bij aan onze afhankelijkheid van olieproducerende landen. Win-win-win-win-win.

Natuurlijk evenwicht

Heb ik je nog niet overtuigd? Laten we het dan van de andere kant bekijken. De hoge brandstofprijzen zijn het gevolg van schaarste. Dat is het mooie van economie: net als de natuur houdt het zichzelf in evenwicht. Bij schaarste stijgen de prijzen, wat er op een zeker moment toe leidt dat mensen hun verbruik gaan aanpassen. Daardoor daalt de vraag weer wat en daarmee de prijs, zodat het evenwicht zichzelf herstelt. Prachtig toch?

Wanneer je de prijzen kunstmatig drukt, verstoor je dat evenwicht. Mensen zullen hun verbruik in dat geval niet matigen, waardoor de onderliggende problematiek, de schaarste, gelijk blijft of zelfs erger wordt. Prijzen kunstmatig drukken is net zoiets als in je broek plassen wanneer je het koud hebt: het is heel even lekker warm, maar daarna wordt het vies, klef en des te kouder. Prijzen kunstmatig verlagen is net zoiets als bankbiljetten bijdrukken. Je houdt jezelf en elkaar voor de gek. Het mooiste voorbeeld zagen we in de jaren 20 en 30 van de 20e eeuw in Duitsland. Binnen de kortste keren betaalde je een paar miljoen rijksmark voor een brood, als je er al een kon vinden.

Struisvogels

Ik realiseer me dat ik hiermee een weinig populair standpunt verdedig, maar in tijden van crisis heb je meer aan stokstaartjes dan aan struisvogels. Daarom wens ik jullie allemaal goedkope en gezonde fietskilometers toe. De brandstof die je daarmee bespaart, kun je na de oorlog weer gebruiken voor leuke autoritjes. Naar de bollenvelden of het tuincentrum, om maar wat te noemen. Dikke kans dat je mij daar dan weer tegenkomt. Niet zoals nu op de racefiets, maar dan weer als vanouds in mijn MX-5 of mijn Rolls-Royce.