Downsizen, maar dan echt!

Cornelis Kit verzucht in zijn blog van 6 januari dat hij graag snel én 1 op 25 wil kunnen rijden. Van de natuurkundeles is me bijgebleven, dat het méér energie kost om een gewicht sneller te verplaatsen of grotere weerstanden te overwinnen. Wil Cornelis deze wetmatigheid overrulen? Elektrische auto's bewijzen de constante van deze wet: acceleratie kost actieradius! Dat geldt bij elke techniek. Eerder thuis met minder brandstof - als je 't meet blijkt hard rijden nauwelijks tijdwinst te geven. Toch is die wens de afgelopen decennia met vloot-gemiddeld circa 1% efficiencyverbetering per jaar en steeds snellere auto's al aardig vervuld. Ook al halen de meeste fabrikanten de in EU afgesproken 130 gram CO2-eis niet, vooral de grotere en snellere (Duitse, zie de X1!) auto's zijn sneller én zuiniger geworden - in de EU-test en in de praktijk. Maar 90 gram CO2/km gaat niet samen met 130 km/uur of meer!

Voorlopig zit er voor Cornelis en ons allen niets anders op dan onze rechtervoet en het toerental te beheersen als we 1 op 25 willen halen. Dat heet dus Het Nieuwe Rijden, waarmee je met gemak 20 á 30% zuiniger bent dan met het oude rijden. Vooral dankzij de klassieke tip (helaas in de Doeks-campagnes verzwegen): BEHEERST ACCELEREN! Tijdens instructies merk ik dat rustig optrekken voor moderne, met veel pk's verwende automobilisten moeilijk is, moeilijker dan lage toeren rijden. Dat vergt in de huidige genotscultuur te veel zelfbeheersing: iets niet gebruiken wat wel beschikbaar is. Die duw in de rug en het machtsgevoel dat daarbij hoort, zijn voor de meeste mannen verslavend lekker, vooral na een machteloze dag. "Eerder thuis" is een pseudo-rationalisatie voor een diepe emotionele behoefte. Maar natuurwetten kun je niet omzeilen. Acceleratie kost brandstof, kijk maar eens op je boordcomputer (op 'actueel verbruik'). Tijdens optrekken en tussenacceleraties verdubbelt het verbruik, met volgas verviervoudigt het! De boordcomputer is de beste leermeester om hard optrekken en doortrekken boven 3000 RPM af te leren. Een BMW 5-kennis van me bijvoorbeeld veranderde subiet van rijstijl toen hij op zijn analoge verbruiksmeter zag dat hij in z'n één en twee meer dan 1 op 3 verbruikte tijdens optrekken. Die hoefde ik geen HNR meer te leren….

Wat er de afgelopen decennia in autoland is misgegaan, is de groei van vermogens en prestaties én voertuiggewichten (zie Peugeot!) tot irrationale en onzinnige hoogten. Doorsnee boodschappenauto's halen met 120 pk op hun sloffen 200 km/uur en 0 tot 100 in 10 seconden. Onze overgedimensioneerde 'kleintjes' [klein?het A/B-segment is voorin even ruim als de rest] zetten prestaties neer waar sportauto's uit de jaren '60 zich niet voor schaamden. Van A naar B of voor normale reistijden is dat niet nodig, blijkbaar wel voor ons ego. De autofabrikanten houden ons steeds dikkere worsten voor in hun mondiale concurrentiestrijd. En wij (90% mannen!) met onze speedaholic behoefte aan thrill, risicocompensatie, macht en macho kopen die obesitasauto's al te graag en betalen daar een hoge prijs voor. Over de psychologie daarvan is een column te vullen.

De in decennia bereikte efficiencywinst is dus grotendeels opgegaan aan grotere body's, vermogens en prestaties, die dan ook gebruikt worden waar dat kan, zoals bij vrije acceleratie. Dat is precies de reden dat Cornelis' wens voorlopig niet vervuld wordt, want het verkeer is – buiten filetijd – steeds dynamischer geworden,wat ook de teleurstellende praktijkverbruik-cijfers verklaart. Vooral kleinere auto's,die harder moeten zwoegen om mee te komen, worden daar de dupe van. Ook al ben ik onder de indruk van wat met TDI/TSI-techniek bereikt is, het helpt niet om slagvolumes (cc) te verkleinen en vermogens te vergroten (tot >100 pk/l) als het specifiek vermogen (pk/kg) niet afneemt. Als we 1 op 25 als praktijkgemiddelde willen zullen onze auto's radicaal moeten vermageren en ook qua prestaties moeten afslanken. Halvering van gemiddeld verbruik is met bestaande technieken en verdere downsizing haalbaar - zie "50by50, Prospects and Progress" . Ik pleit voor 130 als technische maximum snelheid – voor alle auto's, en limitering van specifiek vermogen tot 50 pk/1000 kg (niveau jaren '60). Dan ontstaat een markt voor nieuwe high tech 2 CVs, R4s, Fiats 500/600 en 600 cc TSI's met 1 op 50! Dat vergt internationale regulering, en dát lukt uiteraard pas na een duurzame oliecrisis, wetmatig volgend op peak oil. Peak oil uitstellen kan met downsizing en HNR! Met onze opgefokte en overgedimensioneerde auto's kunnen we intussen alleen via nieuw rijgedrag meer kilometers uit een liter halen. Het denkbeeldige, geringe tijdverlies compenseer je met slim en anticiperend lagetoerenrijden met weinig remmen. Zo haal ik jaar-rond 1 op 16 met een bijna 20 jaar oude turboloze BX14. Nu nog de knop omzetten: downsizen begint tussen de oren.