De echte schuldigen

Twee dingen verbaasden me vrijdag aan het dieselgate-item bij Pauw. Ten eerste dat collega Roy Kleijwegt niet aan tafel zat maar op de eerste rij van de publiekstribune plaatsnam, terwijl hij iets meer deskundigheid in huis heeft dan de gasten die volwaardig mochten aanschuiven. Ten tweede hoe de bal eenzijdig bij de fabrikanten werd gelegd en het te weinig ging over de partijen die zich hebben laten belazeren.

Hoe VW met vals spelende software de boel fleste, is nu duidelijk. Maar zou het een politiek, die daar bij monde van staatssecretaris Mansveld zo onthutst en verbijsterd over doet, niet sieren eerst eens naar zichzelf te kijken? Zijn we vergeten hoe de staat jarenlang plug-ins bevoordeelde die hun onwaarschijnlijke beloften niet bij benadering waarmaakten? Ik ben geneigd te zeggen dat een overheid, die enerzijds consumenten straft voor vuile diesels maar fabrikanten rijkelijk beloont voor gebleken hybridebedrog, ook zelf het boetekleed mag aantrekken.

Een op vijftig zouden ze lopen, die Volvo's en de Mitsubishi's, en prompt legde dit land fiscaal de rode loper uit met extreme bijtellingvoordelen en subsidieregelingen die klanten met geld buitenproportioneel liet profiteren van hun welvaart. Ter voorkoming van misverstanden: ook ik zou ijs en weder dienende de buitenkans met beide handen hebben aangegrepen. Maar echt, het emissieschandaal gaat over zoveel meer dan valse chips en frauduleuze testcycli. Het gaat over falend beleid en onverdedigbare nonchalance.

Ik hoorde Jesse Klaver van Groen Links bij Pauw wel galmend verontwaardigd doen over die boevenbende van VW, ik hoorde hem niet naar zijn eigen kaste wijzen. De aap komt uit de mouw als blijkt dat Pauw een hybride Volvo V60 rijdt. Dat die kolos nooit 1 op 50 zou gaan halen wisten we allemaal, maar de eerste nulprocentkopers van 2013 zoeven tot 2018 gratis highspeed op de linkerbaan.

Wiens schuld is het dat die auto werd beloond voor wat hij niet kon? Voor Klaver is het duidelijk: de industrie. Hij spreekt van consumentenmisleiding. Hij wil bij fabrikanten geld terugvorderen dat de fiscus toekwam.

Klaver wil niet dat Pauw en zijn mede-Volvisten moeten bloeden, "want jij bent gewoon gelaaielicht door die fabrikanten"; hij vindt dat zij moeten dokken wat Financiën is misgelopen. Want zij "hebben gebruik gemaakt van de fiscale mogelijkheden om hun winsten op te stuwen, en dat gaat dus ten koste van burgers die zijn opgelicht, ten koste van de overheid; en ik vind dat je als overheid wel je tanden moet laten zien op het moment dat consumenten en burgers worden opgelicht".

Nou, dat heeft de overheid gedaan, nietwaar? Al eerder kwam in het nieuws dat de staat vijf miljard euro aan belastinginkomsten misliep door misplaatste douceurtjes voor in theorie zuinige auto's. Het is een schandaal dat wat mij betreft een parlementaire enquête waard is.

Ik sluit me zeer aan bij wat RTL-correspondent Stefan de Vries bij Pauw over de schuldvraag zei; "Jesse heeft het over de overheid, maar de overheid is hier ook een grote schuldige". Hij wees op de lobbyisten die in Brussel beleidsmakers succesvol onder druk zetten. En hij betoogde dat ook daarom Volkswagen niet eenzijdig als kop van jut mag worden aangewezen. "Het zijn misschien nog veel meer de nationale regeringen die ook deze week zeiden: schandalig, dat kan toch niet. Hollande ook, de president van Frankrijk. Als je kijkt naar wat Frankrijk doet aan lobbying voor die enorme auto-industrie, dan zijn zij eigenlijk de echte verantwoordelijken, en Volkswagen maakt gewoon gebruik van het systeem".

Nu ging Volkswagen met die chips wel iets verder, maar De Vries heeft een punt. Ik herinner me trouwens van niet één Nederlandse politicus vlammende kruistochten tegen de fiscale beerput rond plug-in hybrides. Staatssecretaris Wiebes is de eerste die de bezem door de stal haalt. Ik hoorde Pauw zeggen dat de consument zelf heel goed weet hoe hij belazerd wordt. Waarheid als een koe. Maar daar hoort onze volksvertegenwoordiging namens ons bovenop te zitten. Die bijtellingsystematiek kwam uit Den Haag en niet uit Brussel.