Chaos

Twee aktualiteitenprogramma's bellen met de vraag of ik de stand van zaken in de auto-industrie wil becommentariëren. Met een zwaar hoofd zeg ik dat ze de verkeerde voor zich hebben. Het nieuws maakt me horendol; ik trek het niet meer. Was General Motors nu al failliet? Kwam er op de valreep toch weer extra staatssteun, of had Obama al de handen afgetrokken van Detroit? Stond Hummer nog steeds in de etalage? Had ik nou goed begrepen dat voor Pontiac het laatste uur geslagen had? Was Chrysler opgekocht door Fiat, of ging die deal alleen over een minderheidsbelang? Maar was Fiat afgelopen week niet ook bij Opel op de koffie? En hadden de Chinezen zich niet eveneens in Rüsselsheim gemeld? Of waren die al niet meer in de race?

En Porsche? Hoor ik goed dat Duitslands nationale trots, die niet zo lang geleden Volkswagen zou overnemen, op omvallen heeft gestaan? In een Duitse krant las ik dat de financiële man miljarden investeringsgeld eerst even op de beurs belegde om de kas te spekken. De held van Zuffenhausen, tot de crisis hem tot gokker degradeerde. Opeens staat me het boekje van Porsche-baas Wendelin Wiedeking voor de geest, dat ik nog ergens in de kast heb staan. Het is een lofzang op het degelijke Duitse familiebedrijf, dat zich niet gek laat maken door het grote geld. Toen ik het uit had, was de besnorde Porsche-redder een fan rijker. Gelukkig is er nog gezond verstand, dacht ik. Het kan verkeren.

Natuurlijk willen media begrijpen hoe het zit. Ik ook. Helaas zijn er te veel oorzaken, te veel gevolgen. De omvang van de klap gaat mijn verstand te boven. Maar misschien is dat de overzichtelijke kern van het probleem: dat door de schaalvergroting in de branche niemand het meer overziet, ook de bestuurders niet. GM is onbestuurbaar groot, een tanker zonder roer.

Ik sla beide uitnodigingen af en tob wat na over de toestand in de wereld. Centraal in mijn gedachten twee begrippen: overmoed, grootheidswaan. Ik denk aan Fiat, ik denk aan GM, ik denk aan grote spelers op de markt en aan de kleinere die er van dromen het te worden.

Wat hebben die monsterbedrijven ons gebracht? Dankzij GM is een Saab een Opel, een Chevrolet een Opel, een Cadillac een Saab. Dankzij Ford zijn Volvo's halve Fords en Fords halve Volvo's. Renault is Nissan, Nissan is Renault. Het is één grote pot nat geworden die trouwe merkenklanten voor altijd van hun stamtafelgevoel heeft beroofd. De mess wordt nog groter als in de lopende opheffingsuitverkoop iedereen andermaal iedereen gaat overnemen. Want alles is te koop.

Als de CEO van Fiat zegt dat er op den duur zes autobouwers zullen overblijven, zal hij zes bedrijven van GM-formaat bedoelen – ze moeten samen wel de hele markt bedienen. Dat lijkt me het perfecte recept voor toekomstige GM-debacles. Gaat het fout, dan heb je per direct een internationale ramp. Als de kladderadatsj van nu tot nieuwe merkenclusters leidt, legt de chaos van vandaag de grondslag voor de crises van morgen. En staan er straks opnieuw tien leeggezogen firma's in de etalage.