Toen zijn overbuurman in 1977 met zijn Citroën 2CV verongelukte, durfde het gezin van Jan Brouwer (nu 85 jaar) niet meer in hun Opel Kadett te stappen, het model waaraan Jan al sinds 1968 trouw was. Hij zocht vervolgens de veiligste auto die er bestond en kwam thuis met een Volvo 245 DL. Een blijvertje.
We hebben op een bijzondere plek afgesproken. Omdat de straat waar Jan woont is opgebroken, ontmoeten we elkaar bij Volvo-specialist Garage Gijsberts in Jans woonplaats Elst nabij Nijmegen. Daar schafte hij de Volvo 49 jaar geleden aan en daar is de stationwagon nog altijd in onderhoud. Ook vandaag gaat de stoere Zweed de brug op, want het is tijd voor zijn laatste apk. “Daarna kies ik voor de Vrijwillige Klassieker Inspectie (VKI), want Eus moet in goede conditie blijven”, aldus de eigenaar. Eus? “Ja, zo noemen we de Volvo al jaren. Hoe dat is ontstaan weet ik niet meer, maar de kinderen begonnen ’m op een gegeven moment Eus te noemen. Als we op wintersport naar Oostenrijk gingen, dan werd het ‘Eusli’.”
Garagist verkocht Volvo in 1977 aan Jan
Addy Gijsberts hoort het glimlachend aan. Hij verkocht in 1977 de gele stationwagon aan Jan. Addy is inmiddels 91 jaar oud, maar hij komt nog regelmatig een kijkje nemen in het familiebedrijf. “Mijn vader richtte in 1935 de onderneming op. Toentertijd zaten we nog in het centrum van Elst. Later namen mijn broers Henk, Sander en ik het bedrijf over. We werden op een gegeven moment DAF-dealer en toen DAF midden jaren 70 in handen van Volvo kwam, stapten we eveneens over op het Zweedse merk. Inmiddels zijn we verhuisd van het centrum naar het industrieterrein en mogen we ons Volvo-specialist noemen. Met onder andere mijn neef Wim en mijn zoon Adwin Gijsberts is het nog steeds een familiebedrijf”, aldus de krasse baas die zich de verkoop van bijna een halve eeuw geleden niet meer kan herinneren. “Nee, ik heb in mijn leven zoveel auto’s verkocht.”
Jan was sinds 1968 Kadett-rijder, kocht in 1977 Volvo 245 voor 30.000 gulden
Jan kan het zich nog wél herinneren. “Het kwam door dat fatale ongeluk van onze overbuurman. Sinds 1968 reed ik Kadett – in 1977 reed ik mijn tweede – maar ik kreeg mijn gezin, dat in relatief korte tijd met drie zonen was uitgebreid, er niet meer in.” Nu was de docent geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen net bezig met het kopen van een huis. De hypotheek daarvan werd verhoogd, zodat er financiële ruimte ontstond om een stevige auto te kunnen aanschaffen. “De in mijn ogen veiligste auto was destijds een Volvo uit de 240-serie. Met drie kinderen lag een stationwagon in verband met onze vakanties voor de hand. Zodoende kwam ik uit bij een 245 DL die inclusief radio zo’n 30.000 gulden kostte. Heel wat meer dan wat de Opels kostten, dus die hypotheekverhoging was welkom.”
Van een Kadett naar een 245 is een hele stap. “Ja, eenmaal achter het stuur en uitkijkend over de imposante neus was dat zeker een verschil. Vooral de eerste tijd waren de afmetingen van de auto best wennen bij het stallen in de garage.”
Blauwe kentekenplaten wilde iemand stelen, dus tijdje met gele gereden
Maar dat stallen ging altijd goed; de stationwagon heeft de bijna vijf decennia ogenschijnlijk ongeschonden doorstaan. “Wel wilde iemand in 1990 de blauwe kentekenplaten stelen. Ik gaf hem zo’n schop tegen zijn achterste, dat hij met zijn hoofd tegen de auto kwakte om daarna de benen te nemen. Uit voorzorg heb ik toen gele platen laten monteren, maar inmiddels zijn die weer omgeruild voor blauwe exemplaren.”
Echte schade heeft Eus nooit opgelopen. Daarbij was het een binnenslaper, dus roest heeft ook weinig vat op de auto gekregen. Natuurlijk staat hijk er anno 2026 niet meer helemaal okselfris bij, maar de 60-SM-06 is nog in originele, ongerestaureerde staat en welke auto uit de roestgevoelige jaren 70 kan dat nu nog zeggen? Ook op het gebied van onderhoud en reparatie valt weinig bijzonders te vermelden, op enkele ‘producteigenschappen’ na. Zo is de Volvo ietwat kieskeurig: hij lust enkel Euro 98 (E5). “Voordat ik ergens naartoe ga, kijk ik eerst of ik daar in de buurt E98 kan tanken”, aldus de zorgzame eigenaar.
SU-carburateur gevoelig punt
Een ander gevoelig punt is de SU-carburateur. “Die heeft dunne naaimachineolie nodig om de zuiger erin te dempen. De olie is dus niet primair bedoeld om te smeren, maar om te dempen”, legt Gijsberts-directeur Vincent Ras uit, nadat fotograaf Pieter als mede-kenner van de ‘Bakstenen’ er een opmerking over maakt. Een en ander heeft ertoe bijgedragen dat Eus slechts tweemaal in zijn leven is stilgevallen. Jan: “De eerste keer bleek er een zekering stuk te zijn nadat de Wegenwachter de complete auto al aan een inspectie had onderworpen. De tweede keer bleek de dynamo kapot.”
Toch is de Volvo nóg een keer tot stilstand gekomen: “We gingen op vakantie naar Zeeland, onze favoriete bestemming voor de zomervakanties. De auto zat goed vol, zodat we enkele koffers op de imperiaal op het dak hadden geplaatst. Ik was ze echter vergeten vast te zetten. Eenmaal op weg hoorden we een vreemd geluid. Kijk ik in de achteruitkijkspiegel, zie ik de koffers keurig op een rijtje midden op de A15 staan.”
Gele lak en stevige bumpers erg handig
In de winter waren Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk de vakantiebestemmingen van het gezin Brouwer. Uiteraard in het aangename gezelschap van de gele Volvo 245 DL. “Ik ben jullie tweemaal op de Duitse autobahn tegengekomen toen jullie naar Oostenrijk reden”, kan Addy zich nog herinneren. “Die gele lakkleur was een weinig gekozen tint, dus ik pikte jullie er zó uit.” Deze anekdote had Jan nog nooit gehoord; met opgetrokken wenkbrauwen hoort hij het aan. Zelf zit hij ook niet om een anekdote meer of minder verlegen. Zo roemt hij het stevige bumperwerk van de Zweed. “Ooit stond er een auto voor onze oprit geparkeerd. Dankzij de dikke Volvo-bumper heb ik die netjes en schadevrij aan de kant geschoven.”
De toekomst
De trouwe Volvo is na een dienstverband van 49 jaar als gezinsauto in een rustiger vaarwater beland. De drie zoons zijn allemaal uitgevlogen en enige tijd geleden is de echtgenote van Jan overleden, zodat hij er doorgaans alleen mee op pad gaat. De herinneringen aan het gezinsleven met de 245 als trouw middelpunt raken Jan zichtbaar. Het is dan ook niet niks. Bovendien was Jan de enige die achter het stuur kroop om inmiddels ruim 312.000 kilometer op de teller te zetten. “Mijn oudste zoon heeft er één keer in gereden. Ik was herstellende van een beroerte en mocht nog niet rijden, terwijl de auto naar de apk moest. Omdat hij zelf na vijf jaar S70 nu al negentien jaar een V70R uit 1998 rijdt, vertrouwde ik hem Eus toe. Maar dan wel met mij ernaast. Daaruit bleek dat als de auto later naar hem overgaat, hij eerst een aantal voorschriften van mij meekrijgt. Kijk, deze auto is een tank, een tractor, dus moet je wat langer in de versnellingen doortrekken om de vaart erin te krijgen. Bij 40 km/h naar z’n twee, bij 60 naar drie en bij 80 naar vier. Dat levert een soepel rijgedrag op, niet dat snelle doorschakelen van tegenwoordig.”
Volvo wordt ook ingezet voor Jans laatste rit
Zover is het nog niet, maar als eenmaal die tijd is aangebroken, dan krijgt de stationwagon nog een laatste rit met Jan voor zijn kiezen: “De eerste rit die mijn oudste zoon met Eus moet rijden, is met mijn kist achterin naar het crematorium.” Tot die tijd laat Jan zijn trouwe vierwieler af en toe uit. “Jaarlijks rijd ik er geen 1.000 kilometer meer mee. Ritjes in de buurt, af en toe een stukje op de A15 of de A50 … Daarbij blijft het wel. Uitlaten noem ik dat. Ook Nijmegen, de stad waar ik lang heb lesgegeven, doe ik met de auto niet meer aan.”
Jan bekent dat hij tijdens het rijden hele gesprekken met Eus houdt. “Het is gewoon dé auto voor mij. In al die jaren heb ik nooit belangstelling voor een andere auto gehad. De Volvo is robuust, ruim en veilig, dat is voldoende.” Maar wat nu, als Jan door omstandigheden niet meer kan of mag rijden? “Dan kan ik nog altijd kwartetten. Na mijn docentenloopbaan ben ik ruim vijf jaar wethouder geweest van de gemeente Overbetuwe, waar Elst onder valt. Op een gegeven moment is vanuit de gemeente een kaartspel gemaakt met onder meer alle auto’s van de wethouders. Daarbij is ook Eus vereeuwigd.”
Het past mooi bij de slogan die Volvo ooit had: ‘Volvo for life’. Over ‘life’ gesproken, hoe verliep de laatste apk? “Op een linker voorwiellagertje na is hij weer probleemloos door de keuring gekomen”, klinkt het niet zonder trots als we enkele dagen na de reportage weer even contact met Jan hebben.
Foto's Pieter E. Kamp
Geschiedenis Volvo 240 (1974-1993)
Het is misschien wel de beroemdste Volvo ooit: de 240-serie, bijgenaamd de Baksteen. Met bijna 2,9 miljoen exemplaren verdeeld over negentien jaar (1974–1993) is het een van de succesvolste modellen van het Zweedse merk. Dat succes begon overigens al bij zijn voorganger; de door Jan Wilsgaard ontworpen 140-serie, die in 1966 als opvolger van de Amazon op de markt kwam. Die 140-serie was er als tweedeurs 142, vierdeurs 144 en vijfdeurs stationwagon 145, terwijl de zescilinder de cijfercombinatie 164 kreeg. Daarbij stond het middelste cijfer voor het aantal cilinders en het laatste cijfer voor het aantal portieren. Er was keuze uit enkele motor- en uitrustingsvarianten en de grote aandacht voor (passieve) veiligheid maakte het tot een geliefd model: tussen 1966 en 1974 rolden ruim 1,25 miljoen stuks van de band.
Gedurende zijn lange levensduur werd de 240-serie steeds bij de tijd gehouden. Het model onderging facelifts in 1977, 1980, 1982 (sindsdien heten alle uitvoeringen 240), 1985 en 1988. Er kwamen injectie- en turbomotoren, terwijl veelrijders pas sinds 1979 diesel konden gaan rijden: een uit de Volkswagen LT afkomstige en weinig geliefde 2.4-zescilinder diesel van 82 pk kwam in het vooronder. Nog later deden katalysator, ABS en airbag hun intrede. Naast een keur aan krachtbronnen waren door de jaren heen verscheidene luxegradaties beschikbaar en ook was er keuze in versnellingsbakken (vierbak, idem met overdrive, vijfbak dan wel drietraps automaat). Maar welke uitvoering je ook koos; de 240 stond bekend om zijn veiligheid en lange levensduur. Bij de viercilinder benzinemotoren zijn kilometerstanden van meer dan 300.000 eerder norm dan uitzondering, terwijl meer dan een half miljoen kilometers evenmin ongewoon is.
Toch begon de 240 terrein te verliezen. De concurrentie nam toe en ook andere merken gingen zich actief bezighouden met veiligheidsaspecten. Bovendien kwam Volvo midden jaren 80 met de 740/760-serie, zodat de rol van de 240 steeds kleiner werd. De Polar was het uitzwaaimodel, dat vooral in Italië een opvallende populariteit kende. Als occasion, youngtimer én klassieker heeft de 240 het altijd goed gedaan, met als gevolg stevige prijskaartjes, wat helemaal geldt voor de buitenbeentjes 245 Transfer (een met 80 centimeter verlengde stationwagon) en 264 TE die Volvo speciaal voor de Oost-Duitse partijbonzen produceerde.
Lees ook
Praktijkervaring Volvo 240: eigenaren over hun iconische baksteen
Halve eeuw Volvo 240: baksteen is een vriend waarop je al 50 jaar kunt vertrouwen
Volvo 240 Turbo – niet opwindend, wel degelijk en snel
Zoveel exemplaren van de Volvo 240 zijn er nog in Nederland
