Het VW-jubileum dat niet gevierd mag worden

Voor Volkswagen was de Golf echt de reddende engel en in zijn tijd een vooruitstrevend concept. Een compacte hatchback met voorwielaandrijving en een scherp gelijnde koets, getekend door Giugiaro. Zijn introductie vormde het begin van een lange en succesvolle carrière. Al in oktober 1976 rolde het miljoenste exemplaar van de band in Wolfsburg. Het tekort aan arbeidskrachten werd opgelost door al sinds de jaren 60 onder meer duizenden Italianen naar de groeiende autostad in Niedersachsen te lokken. Met succes, om vervolgens een door een Italiaan ontworpen auto in elkaar te schroeven. Eigenlijk had de Golf al meer dan vijftig jaar de best verkochte auto in Duitsland moeten zijn, ware het niet dat de Mercedes-Benz W123 in 1980 roet in het eten gooide. Maar daarna bleef hij de onbetwiste nummer 1 bij onze oosterburen, tot op de dag van vandaag.

Slechts een handjevol diesels

Terug naar 1976, het jaar dat Volkswagen de Golf met dieselmotor introduceerde. Men ging er prat op de kleinste dieselauto ter wereld te hebben, maar laten we vooral de Peugeot 204 niet vergeten, die er al in 1968 was met een 1,3-liter diesel. De laatste 204 diesel had een 1.357 cc viercilinder met 45 pk. Toch was de dieselmotor in die tijd absoluut nog geen gemeengoed voor de personenauto, behalve voor de taxibranche en de zakelijke rijder. Een diesel stond synoniem voor traag, lawaaiig en walmend. Hoe zeldzaam de diesel toen was, zien we in een autojaarboek uit 1977, het eerste verkoopjaar van de Golf D. Het summiere aanbod van auto’s met een zelfontbrander, voor de Nederlandse markt: Citroen CX (2.2, 66 pk), Mercedes-Benz (o.a. 200D, 55 pk), Opel Rekord 2.1 (60 pk), Peugeot 304 (1.4, 45 pk) en 504 (2.3, 70 pk).

Dezelfde prestaties als de 1.1 benzine

Vanuit die optiek is het extra bijzonder dat Volkswagen besloot om een dieselmotor in de populaire Golf te hangen. En aan de andere kant ook weer niet, aangezien het alleen maar voor extra verkoop zou kunnen zorgen. Als basis diende de door Audi ontwikkelde, 1.471 cc metende viercilinder benzinemotor (de EA827). Wat de Golf diesel voor die tijd zo bijzonder maakte, is dat hij met zijn 50 pk hetzelfde vermogen had als de 1.1 benzine. En waar veel diesels hun vermogen bij maximaal 4.500 toeren leverden, ging de levendige motor van de Golf vrolijk door tot 5.000 toeren. Met een top- en kruissnelheid van 140 km/h zat de 1.5 diesel op hetzelfde niveau als de 1.1 benzine. Maar dan wel met een lager brandstofverbruik. Dat zou in de praktijk rond de 1 op 16 moeten liggen, tegen 1 op 11,8 voor de kleinste benzinemotor. Met de oliecrisis nog vers in het geheugen en een toenemende zorg voor het milieu, bleek de Golf diesel het gedroomde antwoord.

Deze Golf Diesel reed 9.971 rondjes over het Kleber-testcircuit Miramas. Dat was precies 50.000 kilometer in 393 uur, 34 minuten en 13 seconden. Daarna ging de Golf via Emden naar de VS. De laatste 23.000 km op weg naar de 100.000 km maakte hij in Europa. Op 28 juli 1977 om 18:46 uur was het zover, met een gemiddeld verbruik van 6,6 l/100 km.

Meerprijs snel terugverdiend

Dat de Golf diesel door de pers met gejuich werd ontvangen, lag voor de hand. Van alle diesels op de markt, was de Golf de vlotste. Op de sprint vanuit stilstand naar 100 km/h wist hij zelfs een Mercedes 300D bij te benen. De dieselklop was vooral stationair goed hoorbaar, eenmaal op weg bleek hij niet rumoeriger dan zijn benzinebroer. Starten kan gewoon met de contactsleutel en na een nacht stevig vriezen kon het tot bijna een minuut duren voordat het voorgloeilampje uitging. Links van het stuur zit een hendel die op een choke lijkt, iets wat je niet verwacht in een diesel. Wat je er feitelijk mee doet, is het inspuitmoment vervroegen. Doe je dat tijdens de start, dan is er minder rook. De meerprijs van zo’n 1.900 gulden ten opzichte van de 1.1 benzine kon in die tijd redelijk snel worden terugverdiend met het lage verbruik en een dieselprijs die de helft van een liter benzine bedroeg. Aan wegenbelasting betaalde je maandelijks 14 gulden extra.

De diesel in stroomversnelling: TDI

Vanaf dat moment werd de diesel een vaste waarde in het gamma van VW. De cilinderinhoud groeide in 1980 naar 1.588 cc, het vermogen nam toe tot 55 pk. In 1982 kwam de turbodiesel met 70 pk, de tweede generatie Golf had vanaf 1989 een versie met 80 pk. Maar de ware sensatie kwam in 1993, met de introductie van de TDI. Wederom kon VW profiteren van de voorsprong in techniek bij Audi. Na de eerste vijfcilinder 2.5 TDI in 1989, kwam het merk in 1992 met de 80 TDI, die een 1,9-liter diesel heeft met 90 pk. Een jaar later vond die motor zijn weg naar o.a. de Golf en bewees zich daarna als een robuust stuk techniek met een ongekend laag brandstofverbruik. Het era van de direct ingespoten turbodiesel met zijn machtige koppel brak aan, nagenoeg alle merken volgden, maar VW was de trendsetter (hoewel Fiat met de Croma hen al voor was in 1987).

De dood van de diesel: dieselgate (en elektrificatie)

Waarom het bij VW nu oorverdovend stil blijft rond het thema diesel? Na vele decennia succes pakten zich in 2015 ineens donkere wolken samen boven Wolfsburg. Het merk bleek te hebben gesjoemeld met de software, waardoor de uitstoot van NOx tijdens de verplichte metingen een stuk lager uitviel dan in de praktijk. Let wel: met verbruik en CO2-uitstoot heeft dit niets te maken. Hoe dan ook, zo’n 11 miljoen diesels met de EA189-motor moesten terug naar de dealer voor een software-update. Het werd een industrieel schandaal dat zijn weerga niet kende en er moesten heel wat mensen enorm diep door het dieselstof.

Dat uiteindelijk meer merken zich aan dit soort praktijken hadden bezondigd, was wellicht een kleine pleister op de wonde voor VW. Maar het kwaad was al geschied, de diesel kreeg de Zwartepiet toegespeeld en in combinatie met de toenemende elektrificatie kwam de verkoop van diesels in een vrije val. Vaak denken we met weemoed terug aan dat zalige dieselkoppel en de enorme actieradius om ons tegelijk te realiseren dat dit hoofdstuk zo goed als afgesloten is. Niettemin vieren wij heel stilletjes vijftig jaar Golf diesel, zoals dat hoogstwaarschijnlijk ook wel ergens achter de schermen bij VW zal gebeuren. En voor wie nog altijd trouw is aan de Golf Diesel: er zijn nog genoeg occasions te vinden!

In de VS moest Volkswagen duizenden diesels terugkopen.