ten eerste moet je weten wat een krukas is:
dit is een as die van de "op en neergaande" beweging van de zuigers, een ronde beweging maakt.
dus de krukas is de as die zorgt dat de aandrijving kan plaatsvinden.
kleine afbeelding voor duidelijkheid:
het rode is de krukas en het grijse zijn de zuigers.
de krukas gaat naar de versnellingsbak (via een koppeling)
dus het toerental van de krukas is het toerental van de motor, dus ligt aan hoesnel de zuigers op en neer gaan (3000 per minuut > dus 50 keer per seconde)
(klein bericht)
Een kruk(-)as is een excentrische as die een translerende beweging omzet in een roterende beweging, en is een essentieel onderdeel van de meeste diesel-, benzine- en andere verbrandingsmotoren. Ook in molens, en met name in zaagmolens, komt een krukas voor, maar dan om een roterende beweging om te zetten in een translerende beweging.
Meestal dient een krukas om de translatie van de zuigers om te zetten naar de gewenste cirkelbeweging van de wielen zodat er gereden kan worden. Maar ook in de elektrotechniek en vele andere technische disciplines wordt de krukas gebruikt om bewegingsenergie om te zetten.
Simpel gezegd is de werking als volgt; een krukas is een ronde staaf met daarop één of meerdere uitsteeksels (krukken) die via een drijfstang in verbinding staan met de bewegende zuigers. Als de zuiger beweegt, wordt de kruk weggeduwd en gaat de krukas draaien. Er zijn talloze vormen en maten, afhankelijk van de toepassing en de fabrikant, en soms is een krukas niet eens als zodanig herkenbaar omdat deze ook weer gemonteerd kan worden. De krukassen in de radiaalmotoren van vliegtuigen bijvoorbeeld zien er totaal anders uit dan die van een scooter.
Een krukas is een belangrijk onderdeel in alles wat een gemotoriseerde beweging maakt, en ze moeten tot op de millimeter nauwkeurig ontworpen worden omdat er veel druk op komt te staan. Bovendien hebben ze soms een zeer hoge rotatiesnelheid waardoor een kleine constructie- of montagefout tot grote beschadigingen kan leiden.
De krukas is uitgevonden door Al-Jazari, een Arabische uitvinder in 13de eeuws Irak (Mesopotamia).[1]
In Nederland is de krukas omstreeks 1592 opnieuw uitgevonden door de simpele boer Cornelis Corneliszoon van Uitgeest. Op 15 december 1593 is er octrooi voor verleend en op 6 december 1597 is octrooi verleend voor een verbeterde versie. Cornelis van Uitgeest pastte het toe in een houtzaagmolen, waarvan de tekeningen bewaard zijn gebleven. Door de krukas verliep het zagen 30 keer sneller dan het handzagen.
